Hội đồng Nghiên cứu Châu Âu Trao Giải Consolidator 2025 Cho Nhà Nghiên Cứu Dalimil Mazac Về Toán Học Lý Thuyết Trường Lượng Tử

Vào ngày 9 tháng 12 năm 2025, Hội đồng Nghiên cứu Châu Âu (ERC) đã công bố danh sách các nhà nghiên cứu nhận được Giải thưởng Consolidator (Consolidator Grants) năm 2025. Khoản tài trợ danh giá này nhằm mục đích vinh danh các nhà khoa học ở giai đoạn giữa sự nghiệp, những người đã khẳng định được vị thế thông qua các công trình nghiên cứu tiên phong trên mọi lĩnh vực khoa học. Trong đợt phân bổ này, tổng cộng 349 nhà nghiên cứu xuất sắc đã được lựa chọn để nhận nguồn tài trợ từ chương trình Horizon Europe của Liên minh Châu Âu, với tổng ngân sách lên tới 728 triệu Euro.

Dalimil Mazac, một nhà nghiên cứu tại Viện Vật lý Lý thuyết (IPhT) thuộc sự quản lý của CEA-CNRS, là một trong những người được vinh danh. Công trình của ông được công nhận vì những đóng góp quan trọng vào lĩnh vực toán học của lý thuyết trường lượng tử (QFT). Ông Mazac, người cũng giữ vị trí khách mời tại Viện Nghiên cứu Khoa học Cao cấp (IHES) từ năm 2025, có nền tảng nghiên cứu chuyên sâu về vật lý toán học, đặc biệt tập trung vào giao điểm giữa QFT, giải tích điều hòa và lý thuyết số. Các nghiên cứu trước đây của ông đã hé lộ những mối liên hệ giữa QFT với các lĩnh vực toán học như hàm L, vốn cho phép phân tích tính chất của các số nguyên tố thông qua các hàm biến phức, và bài toán xếp chồng cầu.

Lý thuyết trường lượng tử (QFT) là một khuôn khổ cơ bản để mô tả vật lý, nhưng các nền tảng toán học của nó vẫn chưa được hiểu đầy đủ, một thách thức đã thu hút sự quan tâm của các nhà toán học trong nhiều thập kỷ. Trong khi các nhà vật lý thường sử dụng các công cụ như biểu đồ Feynman và tích phân đường để tính toán các tương tác hạt, những phương pháp này trở nên phức tạp khi các tương tác tinh vi hơn. Dự án ERC của Mazac có tên là HARMONICON (Kết nối Giải tích Điều hòa và Lý thuyết Trường Tương ứng). Dự án này được thiết kế để phát triển một cách chặt chẽ khuôn khổ toán học cho các lý thuyết trường tương ứng (CFT), một lớp quan trọng của QFT không thay đổi dưới sự thay đổi về tỷ lệ chiều dài, có nhiều ứng dụng trong vật lý hạt và vật lý thống kê.

Mục tiêu cụ thể của HARMONICON là xác định các số mũ tỷ lệ (scaling exponents) cho các đại lượng vật lý quan sát được trong CFT, đặc biệt là trong các mô hình phức tạp như polymer ba chiều. Việc xác định các số mũ này trong các hệ thống mà trước đây là bất khả thi là một bước tiến quan trọng. Các nghiên cứu trước đây đã áp dụng phương pháp bootstrap tương ứng để đánh giá các số mũ tỷ lệ cho các mô hình polymer, ví dụ, trong không gian hai chiều, các số mũ này đã được tính toán chính xác cho sự nóng chảy của polymer theo mô hình Flory. Tuy nhiên, việc áp dụng cho các mô hình ba chiều vẫn là một thách thức lớn, và công trình của Mazac nhằm mục đích xây dựng tính chặt chẽ toán học cần thiết.

Theo thống kê từ ERC, đợt tuyển chọn Consolidator năm 2025 có tính cạnh tranh cao, với 3.121 đơn đăng ký được gửi đến và chỉ 11,2% trong số đó được chấp thuận. Điều này nhấn mạnh chất lượng của các dự án được tài trợ, như công trình của Mazac tại IPhT, nơi ông là nhà nghiên cứu thường trực từ năm 2023. Sự thành công này phản ánh sức mạnh nghiên cứu tại các tổ chức Pháp như CEA-CNRS và IHES trong việc thúc đẩy các lĩnh vực khoa học cơ bản, nơi các nền tảng toán học của các lý thuyết vật lý hiện đại vẫn đang được làm rõ. Các nhà nghiên cứu tại các tổ chức hàng đầu khác, như Đại học Cambridge và Đại học Oxford, cũng nhận được các khoản tài trợ tương tự, cho thấy xu hướng chung về việc đầu tư vào nghiên cứu cơ bản xuất sắc trên khắp Châu Âu.