Dalimil Mazac z IPhT Otrzymuje Grant Konsolidacyjny ERC 2025 za Badania nad Matematyką Kwantowej Teorii Pola

Europejska Rada Badań Naukowych (ERC) ogłosiła 9 grudnia 2025 roku listę laureatów prestiżowych Grantów Konsolidacyjnych na rok 2025. Środki te, finansowane z unijnego programu Horyzont Europa, mają na celu wspieranie najbardziej ambitnych badań eksploracyjnych prowadzonych przez naukowców w połowie kariery we wszystkich dyscyplinach naukowych. Wśród 349 wyróżnionych badaczy, którzy łącznie otrzymali budżet w wysokości 728 milionów euro, znalazł się Dalimil Mazac, pracownik naukowy paryskiego Institut de Physique Théorique (IPhT), jednostki CEA-CNRS.

Mgr Mazac, który od 2025 roku pełni również funkcję wizytującą w prestiżowym Institut des Hautes Études Scientifiques (IHES), został uhonorowany za fundamentalny wkład w matematyczne aspekty kwantowej teorii pola (QFT). Jego praca naukowa koncentruje się na fizyce matematycznej, szczególnie na przecięciu QFT, analizy harmonicznej oraz teorii liczb. Chociaż QFT stanowi uniwersalną ramę predykcyjną dla opisu fizyki w różnych skalach, jej matematyczne podstawy pozostają nie w pełni ugruntowane, co stanowi istotne wyzwanie badawcze.

Projekt finansowany przez ERC nosi tytuł HARMONICON, akronim od „Connecting Harmonic Analysis and Conformal Field Theory”. Przedsięwzięcie to ma na celu rygorystyczne opracowanie matematycznych podstaw dla konforemnych teorii pola (CFT), które są ważną podklasą QFT, niezmienniczych względem zmian skali długości. Dotychczasowe osiągnięcia Mazaca wykazały nieoczekiwane powiązania między QFT a wysoce abstrakcyjnymi dziedzinami matematyki, takimi jak L-funkcje, kluczowe dla analizy liczb pierwszych, oraz problem upakowania sfer.

Celem projektu HARMONICON jest wyznaczenie wykładników skalowania dla obserwabli fizycznych w CFT, zwłaszcza w bardziej złożonych modelach, takich jak polimery trójwymiarowe. Wykładniki te są ściśle powiązane z wymiarami skalowania operatorów lokalnych, co jest kluczowe dla zrozumienia zjawisk krytycznych w fizyce statystycznej. Rygorystyczne metody estymacji wymiarów skalowania i stałych strukturalnych, które dojrzały w kontekście CFT, mają zostać zaimportowane do czystej matematyki, potencjalnie otwierając nowe perspektywy w teorii liczb i geometrii spektralnej.

Konkurencyjność naboru do Grantów Konsolidacyjnych ERC 2025 była wysoka, przy 3121 złożonych aplikacjach, z których finansowanie uzyskało jedynie 11,2%. Granty te, wspierające projekty trwające do pięciu lat, są przyznawane naukowcom wykazującym zdolność do samodzielnego prowadzenia zespołu badawczego. Dla IPhT, gdzie Dalimil Mazac jest pracownikiem od 2023 roku, to wyróżnienie podkreśla znaczenie badań na interdyscyplinarnym pograniczu QFT, analizy harmonicznej i teorii liczb, umacniając międzynarodową renomę Instytutu jako ośrodka poszukującego fundamentalnych połączeń między różnymi gałęziami nauki.