Ánh Sáng Tự Nhiên: Chìa Khóa Cải Thiện Kiểm Soát Đường Huyết Ở Bệnh Nhân Tiểu Đường Type 2

Một nghiên cứu khoa học gần đây, được công bố trên tạp chí Cell Metabolism vào cuối năm 2025, đã cung cấp bằng chứng kiểm soát được cho thấy việc tiếp xúc với ánh sáng mặt trời tự nhiên mang lại tác động tích cực đáng kể và nhanh chóng đối với sức khỏe trao đổi chất của những người mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 (ĐTĐ2). Phát hiện này gợi ý rằng chỉ cần vài ngày tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, trái ngược với việc duy trì dưới ánh sáng nhân tạo liên tục, có thể giúp cải thiện sự ổn định đường huyết ở những bệnh nhân mắc căn bệnh mãn tính này.

Nghiên cứu được thực hiện bởi một nhóm các nhà khoa học quốc tế, bao gồm các đại diện từ Đại học Geneva (UNIGE), Đại học Maastricht và Trung tâm Tiểu đường Đức (DDZ). Thử nghiệm bắt chéo này có sự tham gia của mười ba tình nguyện viên trên 65 tuổi được chẩn đoán mắc ĐTĐ2. Các đối tượng đã trải qua bốn ngày rưỡi dưới điều kiện ánh sáng ban ngày tự nhiên, sau đó là một khoảng thời gian tương đương dưới ánh sáng nhân tạo cố định. Tất cả các yếu tố khác, bao gồm chế độ ăn uống, mức độ hoạt động thể chất và thói quen ngủ, đều được giữ nguyên một cách nghiêm ngặt, điều này giúp giảm thiểu sự khác biệt cá nhân trong kết quả.

Các dữ liệu định lượng then chốt đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt: những người tham gia dành khoảng 59% thời gian trong phạm vi glucose mục tiêu khi tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, trong khi con số này chỉ đạt khoảng 51% khi ở dưới ánh sáng nhân tạo. Mặc dù mức độ kiểm soát đường huyết trung bình theo dữ liệu theo dõi glucose liên tục (CGM) ở 10 người tham gia không khác biệt về mặt thống kê (7,4 mmol/L so với 7,8 mmol/L), tổng thời gian duy trì trong phạm vi bình thường (4,4–7,2 mmol/L) lại cao hơn đáng kể dưới ánh sáng tự nhiên (50,9% so với 43,3%).

Đồng tác giả nghiên cứu, Phó Giáo sư Sharna Dibner từ Đại học Geneva, người tập trung vào các cơ chế phân tử của dao động nhịp sinh học, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đồng bộ hóa đồng hồ sinh học bên trong cơ thể với môi trường bên ngoài. Nghiên cứu, đồng chủ trì bởi Giáo sư Joris Hoeks từ Đại học Maastricht, là nghiên cứu đầu tiên so sánh tác động của ánh sáng ban ngày tự nhiên trong nhà với môi trường văn phòng điển hình có ánh sáng nhân tạo đối với đường huyết và chuyển hóa cơ chất trong 24 giờ ở người mắc ĐTĐ2. Các đối tượng đã dành thời gian từ 8:00 đến 17:00 trong văn phòng, hoặc bên cạnh cửa sổ lớn hoặc trong phòng có ánh sáng nhân tạo.

Các nhà nghiên cứu đi đến kết luận rằng việc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên không chỉ giúp ổn định đường huyết tốt hơn mà còn dịch chuyển quá trình trao đổi chất theo hướng oxy hóa chất béo tích cực hơn, đồng thời hỗ trợ việc điều chỉnh nhịp sinh học của cơ thể, điều này được chứng minh qua sự gia tăng nồng độ melatonin vào buổi tối. Giáo sư Patrick Schrauwen từ DDZ lưu ý rằng những phát hiện này cho thấy những người tình nguyện mắc bệnh tiểu đường kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn. Sự liên quan của dữ liệu này càng tăng lên khi xét đến việc con người hiện đại dành khoảng 90% thời gian trong nhà, tự tước đi nguồn ánh sáng tự nhiên quan trọng cho quá trình trao đổi chất.

Những kết quả thu được mở ra một chiến lược can thiệp đơn giản, không tốn kém và dễ tiếp cận rộng rãi để quản lý ĐTĐ2, tập trung vào các điều chỉnh hành vi như tối đa hóa việc tiếp xúc với ánh sáng ban ngày. Giáo sư Hoeks mô tả đây là một biện pháp can thiệp “rẻ tiền, đơn giản và không rủi ro”. Khác với các nghiên cứu tập trung vào vitamin D, khám phá này nhấn mạnh tác động trực tiếp của ánh sáng lên các chu kỳ trao đổi chất. Các nghiên cứu sâu hơn dự kiến sẽ được tiến hành trong môi trường sống thực tế để theo dõi trong thời gian dài hơn.