Wpływ naturalnego światła słonecznego na kontrolę glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2: Przełomowe wyniki badania

Przełomowe odkrycie, opublikowane pod koniec 2025 roku na łamach prestiżowego czasopisma Cell Metabolism, dostarczyło twardych, kontrolowanych dowodów na to, że ekspozycja na naturalne światło słoneczne ma szybki i znaczący pozytywny wpływ na zdrowie metaboliczne osób cierpiących na cukrzycę typu 2 (T2DM). Wyniki sugerują, że zaledwie kilka dni spędzonych w naturalnym świetle, w przeciwieństwie do stałego przebywania w warunkach sztucznego oświetlenia, może istotnie przyczynić się do poprawy stabilności glikemicznej u pacjentów z tą przewlekłą chorobą.

Badanie to zostało przeprowadzone przez międzynarodowy zespół ekspertów, w skład którego weszli naukowcy z Uniwersytetu Genewskiego (UNIGE), Uniwersytetu w Maastricht oraz Niemieckiego Centrum Diabetologicznego (DDZ). W ramach badania krzyżowego wzięło udział trzynaścioro ochotników, wszyscy powyżej 65. roku życia i zdiagnozowani na cukrzycę typu 2. Uczestnicy przez cztery i pół dnia przebywali w warunkach naturalnego światła dziennego, po czym przez kolejny, równoważny okres, byli poddawani działaniu stałego sztucznego oświetlenia. Kluczowe było to, że wszystkie pozostałe zmienne – dieta, poziom aktywności fizycznej oraz harmonogram snu – zostały utrzymane na ściśle identycznym poziomie, co pozwoliło na maksymalne zminimalizowanie wpływu czynników zakłócających na uzyskane wyniki.

Analiza ilościowa ujawniła wyraźną poprawę. Kiedy uczestnicy byli eksponowani na naturalne światło, spędzali oni około 59% czasu w pożądanym zakresie poziomu glukozy we krwi. W warunkach sztucznego oświetlenia wskaźnik ten spadał do zaledwie 51%. Chociaż średnia kontrola glikemii, mierzona za pomocą ciągłego monitorowania glukozy (CGM) u dziesięciu badanych, nie wykazała statystycznie istotnych różnic (7,4 mmol/l w porównaniu do 7,8 mmol/l), to jednak ogólny czas spędzony w zakresie normy (4,4–7,2 mmol/l) był nieporównywalnie wyższy przy świetle naturalnym (50,9% wobec 43,3%).

Współautorka badania, dr Sharna Dibner, adiunkt na Uniwersytecie Genewskim, której specjalizacją są molekularne mechanizmy oscylatorów okołodobowych, podkreśliła fundamentalne znaczenie synchronizacji wewnętrznego zegara biologicznego z otoczeniem zewnętrznym. Badanie, współkierowane przez profesora Joris Hoecksa z Uniwersytetu w Maastricht, stanowi pionierską pracę, która bezpośrednio porównuje wpływ naturalnego światła dziennego w pomieszczeniach z typowym sztucznym oświetleniem biurowym na glikemię oraz metabolizm substratów w cyklu 24-godzinnym u osób z T2DM. W trakcie eksperymentu uczestnicy spędzali czas między 8:00 a 17:00 w biurze, siedząc albo przy dużym oknie, albo w pokoju oświetlonym wyłącznie lampami.

Naukowcy doszli do wniosku, że ekspozycja na naturalne światło nie tylko stabilizuje poziom glukozy, ale także przesuwa metabolizm w kierunku efektywniejszego utleniania tłuszczów. Ponadto, zaobserwowano synchronizację zegarów biologicznych, co potwierdziło podwyższenie poziomu melatoniny wieczorem. Profesor Patrick Schrauwen z DDZ zaznaczył, że te rezultaty sugerują, iż osoby z cukrzycą są w stanie lepiej zarządzać poziomem cukru dzięki ekspozycji na słońce. Znaczenie tych danych wzrasta, biorąc pod uwagę fakt, że współczesny człowiek spędza około 90% swojego czasu w zamkniętych pomieszczeniach, tym samym pozbawiając się kluczowego dla metabolizmu naturalnego oświetlenia.

Otrzymane wyniki otwierają drogę do wdrożenia prostej, całkowicie bezkosztowej i powszechnie dostępnej strategii wspomagającej kontrolę T2DM. Skupia się ona na korektach behawioralnych, takich jak maksymalizacja ekspozycji na światło dzienne. Profesor Hoecks określił to jako interwencję „tanią, prostą i wolną od ryzyka”. W odróżnieniu od badań koncentrujących się na suplementacji witaminy D, niniejsze odkrycie wyraźnie akcentuje bezpośredni wpływ światła na cykle metaboliczne. W planach badawczych przewidziano dalsze monitorowanie w warunkach rzeczywistego życia codziennego, aby ocenić efekty długoterminowe.