Giải cứu Cá mập Voi tại Vịnh Saleh Nhấn mạnh Nhu cầu Bảo tồn Sinh thái

Một cá thể cá mập voi dài khoảng 7 mét đã được giải cứu thành công gần Pulau Satonda, thuộc tỉnh Tây Nusa Tenggara (NTB), Indonesia, vào ngày 16 tháng 01 năm 2026, sau khi bị mắc cạn. Sự kiện này đã làm nổi bật tính cấp thiết của việc tăng cường các chiến lược bảo tồn sinh vật biển trong khu vực. Cá mập voi là loài được pháp luật Indonesia bảo vệ kể từ năm 1990. Nhờ sự phối hợp kịp thời giữa cộng đồng cư dân địa phương và Cơ quan Bảo tồn Tài nguyên Thiên nhiên NTB (BKSDA), cá thể này đã được đẩy an toàn trở lại vùng nước sâu hơn vào sáng ngày hôm sau, 17 tháng 01 năm 2026.

Vịnh Saleh tại NTB được công nhận là một khu vực sinh thái quan trọng và đang phát triển thành một trung tâm du lịch biển, đặc biệt là du lịch ngắm cá mập voi, mang lại tiềm năng kinh tế đáng kể. Các ghi nhận khoa học trước đây đã xác nhận Vịnh Saleh là môi trường sống thiết yếu, có thể đóng vai trò là khu vực ươm giống ban đầu cho loài cá mập voi. Bằng chứng củng cố giả thuyết này là việc phát hiện các cá thể cá mập voi con có chiều dài chỉ từ 135 đến 145 centimet tại vịnh. Tuy nhiên, sự gia tăng hoạt động du lịch đi kèm với những mối đe dọa tiềm tàng như ô nhiễm và lưu lượng tàu thuyền tăng cao, đòi hỏi phải cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ nghiêm ngặt hệ sinh thái.

Để quản lý hiệu quả, chính quyền tỉnh NTB đã đề xuất một kế hoạch chỉ định Vịnh Saleh thành khu bảo tồn dựa trên đa dạng sinh học, dự kiến bao phủ diện tích khoảng 1.459 kilômét vuông, yêu cầu quy hoạch phân vùng nghiêm ngặt để tách biệt các khu vực bảo tồn cốt lõi khỏi khu vực sử dụng hạn chế. Sự kiện giải cứu cá mập voi đã minh chứng cho vai trò then chốt của sự tham gia cộng đồng và tri thức bản địa trong công tác bảo vệ chủ động môi trường biển. Các chuyên gia bảo tồn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tính toàn vẹn của hệ sinh thái biển trong việc điều chỉnh khí hậu toàn cầu và duy trì cân bằng dinh dưỡng.

Lịch sử ghi nhận tại Indonesia cho thấy các sự cố cá mập mắc cạn không phải là hiếm. Ví dụ, vào tháng 8 năm 2012, một cá mập voi dài 13 mét đã chết sau ba ngày mắc cạn bất chấp nỗ lực giải cứu. Một sự cố khác vào tháng 6 năm 2014 liên quan đến một đàn cá voi hoa tiêu khiến 10 con chết, cho thấy sự phức tạp của các hiện tượng mắc cạn hàng loạt. Việc ghi nhận cá mập voi con trong tự nhiên cung cấp manh mối quan trọng về nơi sinh sản của loài. Do đó, việc thiết lập các khu bảo tồn được quản lý chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa du lịch sinh thái có trách nhiệm và các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt, là con đường tối ưu để đảm bảo Vịnh Saleh tiếp tục là nơi trú ẩn an toàn cho các sinh vật biển quý hiếm.