Redding gestrande walvishaai in Saleh Baai benadrukt noodzaak ecologisch beheer

De recente succesvolle reddingsactie van een gestrande walvishaai nabij Pulau Satonda in West-Nusa Tenggara (NTB) vestigt de aandacht op de dringende noodzaak van voortdurende inspanningen voor mariene natuurbescherming in de regio. Op 16 januari 2026 werd een exemplaar van ongeveer 7 meter lang levend aangetroffen nadat het gestrand was. Deze positieve uitkomst was het resultaat van snelle coördinatie tussen de lokale bevolking en het Natuurlijke Hulpbronnen Conservatie Agentschap (BKSDA) van NTB, een samenwerking die de cruciale rol van maatschappelijke betrokkenheid bij proactieve bescherming van het mariene milieu bevestigt, aldus lokale conservatiefunctionarissen.

De jonge reus werd de volgende ochtend, op 17 januari 2026, succesvol teruggeduwd naar diepere wateren, wat een directe impact had op het welzijn van het dier. Saleh Baai in NTB wordt algemeen erkend als een ecologisch cruciaal leefgebied, met sterke aanwijzingen dat het fungeert als een vroege kraamkamer voor de soort. Eerdere waarnemingen van kalveren met afmetingen variërend van 135 tot 145 centimeter onderstrepen de ecologische waarde van dit specifieke gebied. De walvishaai, de grootste vis ter wereld, voedt zich met plankton, en de aanwezigheid van jonge exemplaren wijst op een gezonde voortplantingscyclus in de baai.

Dit incident benadrukt de dubbele functie van Saleh Baai: het is een onmisbare ecologische zone en tegelijkertijd een groeiend centrum voor maritiem toerisme. Het ecotoerisme rond walvishaaien, waarbij bezoekers de kans krijgen om met de dieren te zwemmen, is een belangrijke bron van welvaart geworden voor lokale vissersgemeenschappen die voorheen mogelijk op de dieren jaagden. De Indonesische overheid, via de lokale regering van NTB, ontwikkelt dit op ecologie gebaseerde toerisme op het eiland Sumbawa om de unieke aantrekkingskracht van de walvishaaien te benutten ter ondersteuning van lokale economische activiteiten.

De provinciale overheid van NTB heeft een voorstel ingediend om Saleh Baai aan te wijzen als een op biota gebaseerd conservatiegebied met een omvang van ongeveer 1.459 vierkante kilometer. Het succes van dit voornemen hangt af van de implementatie van strikte zonering om kernbeschermingsgebieden te scheiden van zones voor beperkt gebruik. Dit is essentieel om de dieren te beschermen tegen verhoogde dreigingen zoals milieuvervuiling en de toenemende drukte van bootverkeer, wat het gedrag van de migrerende dieren kan verstoren. Het beheer van dit gebied vereist een zorgvuldige balans tussen het maximaliseren van economische voordelen uit het toerisme en het waarborgen van strikte ecologische bescherming.

De recente redding dient als bewijs van de effectiviteit van lokale kennis en gemeenschapsactie als sleutel tot proactieve bescherming van de zee. In andere delen van Indonesië, zoals Cenderawasih Baai in West-Papoea, worden walvishaaien ook aangetrokken door traditionele visplatforms, 'bagans', waar ze zich voeden met ontsnapte vis. Hoewel dit spectaculaire ontmoetingen oplevert, roept het voeren van de dieren vragen op over de verstoring van hun natuurlijke voedingspatronen. In Saleh Baai is de interactie met de lokale vissers, die onbedoeld plankton vrijgeven bij het ophalen van hun netten, een vergelijkbaar, lokaal beheerd, fenomeen. Het is van internationaal belang dat het toerisme in gebieden als Saleh Baai op verantwoorde wijze wordt uitgevoerd, aangezien walvishaaien wereldwijd met uitsterven worden bedreigd en elk individu een uniek stippenpatroon bezit.