सालेह बे मध्ये अडकलेल्या व्हेल शार्कची सुटका सागरी संवर्धनाचे महत्त्व अधोरेखित करते

पश्चिम नुसा तेंगारा (NTB) मधील पुलाऊ सातोंडाजवळ नुकत्याच एका अडकलेल्या व्हेल शार्कची यशस्वी सुटका करण्यात आली, ज्यामुळे सालेह बे मध्ये सागरी संवर्धन प्रयत्नांची सातत्याने गरज असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. या घटनेने या महत्त्वपूर्ण सागरी परिसंस्थेचे महत्त्व पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे, जिथे स्थानिक समुदायाचा सहभाग संवर्धनासाठी अत्यावश्यक ठरतो.

१६ जानेवारी २०२६ रोजी, अंदाजे ७ मीटर लांबीचा एक व्हेल शार्क जिवंत अवस्थेत अडकलेला आढळला. स्थानिक रहिवासी आणि एन.टी.बी. नैसर्गिक संसाधन संवर्धन एजन्सी (BKSDA) यांच्या जलद समन्वयामुळे या प्राण्याला वाचवण्यात यश आले. दुसऱ्या दिवशी सकाळी, १७ जानेवारी २०२६ रोजी, या शार्कला सुरक्षितपणे खोल पाण्यात परत सोडण्यात आले.

सालेह बे हे एन.टी.बी. मधील एक महत्त्वाचे अधिवास म्हणून ओळखले जाते. शास्त्रज्ञांनी या ठिकाणी १३५ ते १४५ सेंटीमीटर लांबीच्या पिलांच्या नोंदी केल्या आहेत, ज्यामुळे हे ठिकाण व्हेल शार्कसाठी संभाव्य प्राथमिक नर्सरी ग्राउंड असू शकते, असे निश्चित झाले आहे. सालेह बे हे इंडोनेशियातील केंड्रावासी बे नंतर व्हेल शार्कची दुसरी सर्वात मोठी लोकसंख्या असलेले ठिकाण आहे. या प्रदेशातील संवर्धन धोरणे व्हेल शार्क पर्यटनासारख्या आर्थिक लाभांचे कठोर पर्यावरणीय संरक्षणाशी संतुलन साधण्यावर केंद्रित आहेत.

या खाडीत नवजात व्हेल शार्कच्या अस्तित्वाची पुष्टी झाल्यामुळे या क्षेत्राचे महत्त्व वाढले आहे, ज्यामुळे हे ठिकाण जगातील व्हेल शार्कच्या जन्मस्थानांपैकी एक म्हणून उदयास आले आहे. या शोधाने जगातील सर्वात मोठ्या माशाच्या जीवनातील एका मोठ्या रहस्यावर प्रकाश टाकण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर, एन.टी.बी. प्रांतीय सरकारने सालेह बे ला अंदाजे १,४५९ चौरस किलोमीटरचा जीव-आधारित संवर्धन क्षेत्र म्हणून घोषित करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.

प्रभावी व्यवस्थापनासाठी प्रदूषण आणि वाढलेल्या बोटींच्या रहदारीसारख्या धोक्यांना कमी करण्यासाठी मुख्य संवर्धन क्षेत्रांना मर्यादित वापराच्या क्षेत्रांपासून वेगळे करण्यासाठी कठोर क्षेत्रीय विभागणी आवश्यक आहे. संरक्षण आंतरराष्ट्रीय (Conservation International) सारख्या संस्थांनी इंडोनेशियातील व्हेल शार्कच्या संरक्षणासाठी मोठे प्रयत्न केले आहेत, ज्यात स्थानिक समुदायाला पर्यायी आणि पर्यावरणास शाश्वत उत्पन्नाचा स्रोत म्हणून पर्यटनामध्ये सहभागी करून घेण्यावर भर दिला आहे. या बचावकार्याने स्थानिक ज्ञानाची आणि सामुदायिक कृतीची शक्ती दर्शविली, ज्यामुळे सक्रिय सागरी संरक्षणासाठी सामाजिक सहभाग महत्त्वाचा आहे, असे स्थानिक संवर्धन अधिकाऱ्यांनी नोंदवले.

ऑगस्ट ते सप्टेंबर २०२४ दरम्यान स्थानिक कोळी बांधवांनी लहान आकाराच्या व्हेल शार्कच्या नोंदी केल्या होत्या, ज्यामुळे या क्षेत्राचे महत्त्व अधिक स्पष्ट झाले. या घटनेमुळे सालेह बे चे दुहेरी महत्त्व स्पष्ट होते: एक महत्त्वाचे पर्यावरणीय क्षेत्र आणि सागरी पर्यटनाचे वाढते केंद्र. या संवर्धनाच्या प्रयत्नांमध्ये आर्थिक व्यवहार्यता आणि धोरणात्मक शिफारसींचा समावेश आहे, ज्यावर 'कन्झर्व्हसी इंडोनेशिया' सारख्या संस्थांनी काम केले आहे, ज्यामुळे या नाजूक परिसंस्थेचे भविष्य सुरक्षित ठेवण्यास मदत होईल.