Dự án CETI Ghi Nhận Hợp Tác Sinh Nở Phức Tạp Của Cá Nhà Táng Ngoài Khơi Dominica

Một phát hiện khoa học quan trọng đã được ghi nhận ngoài khơi Dominica, hé lộ một cơ chế xã hội phức tạp chưa từng được quan sát chi tiết ở cá nhà táng (Physeter macrocephalus). Vào tháng 7 năm 2023, nhóm nghiên cứu thuộc Dự án CETI (Cetacean Translation Initiative) đã thu thập bằng chứng định lượng đầu tiên về việc hỗ trợ sinh nở có tổ chức giữa các cá thể động vật có vú không phải linh trưởng tại vùng biển Caribe. Sự kiện này được ghi lại bằng thiết bị quay phim drone và ghi âm thanh dưới nước trong gần năm tiếng rưỡi, cung cấp cái nhìn sâu sắc về cấu trúc xã hội của loài cá voi có răng lớn nhất này.

Cá thể cá nhà táng mẹ, được đặt biệt danh là Rounder, đã nhận được sự hỗ trợ tích cực và có tổ chức từ một nhóm gồm 11 cá thể khác, phần lớn là cá thể cái. Hành vi hỗ trợ bao gồm việc chúng tạo thành một vòng tròn bảo vệ, thực hiện các thao tác ổn định về mặt vật lý, và thay phiên nhau xoay người để đẩy nhẹ nhàng cá thể mới chào đời hướng lên mặt nước. Việc cá voi con phải nhanh chóng tiếp cận bề mặt để thực hiện nhịp thở đầu tiên khiến hành động tập thể này trở nên tối quan trọng cho sự sống còn của con non. Điều làm tăng tính độc đáo là một nửa số cá thể tham gia hỗ trợ không có quan hệ huyết thống trực tiếp với cá voi mẹ Rounder, củng cố các mối liên kết xã hội trong cộng đồng phức tạp của cá nhà táng.

Trong số những cá thể tham gia hỗ trợ có cá voi bà Lady Oracle, cá voi chị Aurora và một cá voi đực vị thành niên tên Allan, cho thấy sự tham gia rộng rãi trong cộng đồng. Quá trình sinh nở kéo dài khoảng 34 phút, và ngay sau khi cá con ra đời, cả đàn đã phối hợp nâng con non lên mặt nước để đảm bảo nó có thể hít thở lần đầu tiên. Cá voi con sơ sinh không thể tự nổi hoặc bơi trong vài giờ đầu tiên, do đó sự hỗ trợ liên tục này là yếu tố quyết định khả năng sống sót, ngăn chặn nguy cơ chết đuối. Các nhà khoa học cũng ghi nhận cá nhà táng con sinh ra với phần đuôi trước thay vì đầu, một đặc điểm giúp chúng tránh bị chết đuối khi nổi lên mặt nước.

Song song với việc ghi hình, phân tích âm thanh trong suốt quá trình sinh nở đã mang lại những khám phá mới về giao tiếp của loài này. Các nhà nghiên cứu của Dự án CETI, vốn tập trung vào việc giải mã giao tiếp bằng âm học của cá nhà táng thông qua trí tuệ nhân tạo, đã phát hiện ra các mô hình âm thanh mới. Phân tích sâu hơn về “coda”—chuỗi âm thanh lách cách đặc trưng của cá nhà táng—đã tiết lộ cấu trúc phức tạp, bao gồm các đơn vị nhỏ tương tự như các âm vị hoặc “bảng chữ cái ngữ âm”, cho thấy khả năng biểu đạt lớn hơn nhiều so với những gì từng được biết. Phát hiện này củng cố giả thuyết rằng việc chăm sóc con non một cách hợp tác có thể là một đặc điểm tiến hóa cổ xưa trong nhóm cá voi có răng.

Dự án CETI, hợp tác với các đối tác địa phương như Hội đồng Thanh niên Quốc gia Dominica và Đại học Quốc gia Dominica, cam kết công khai tất cả các phát hiện để hỗ trợ các sáng kiến bảo tồn do Dominica dẫn đầu tại vùng biển Caribe. Đảo quốc Dominica, nơi sự kiện này diễn ra, đang có kế hoạch thành lập khu bảo tồn cá nhà táng đầu tiên trên thế giới với diện tích khoảng 800 km2 nhằm bảo vệ loài vật này và thúc đẩy du lịch sinh thái.