Giải pháp AI 'Aika' của UGM Tiên phong Cải thiện Tiếp cận Dịch vụ Sức khỏe Tâm thần

Các dịch vụ tâm lý ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần, đặc biệt trong việc giải quyết những bất bình đẳng về khả năng tiếp cận hỗ trợ chuyên môn. Xu hướng này phản ánh sự cần thiết cấp bách khi nhu cầu hỗ trợ tâm lý vượt xa nguồn lực chuyên gia con người sẵn có trên toàn cầu. Nhiều ứng dụng AI hiện nay, chẳng hạn như Woebot của Woebot Labs tại San Francisco, sử dụng liệu pháp hành vi nhận thức kỹ thuật số để điều trị chứng lo âu và trầm cảm, cho thấy tiềm năng giảm bớt rào cản về chi phí và sự sẵn có của nhà trị liệu.

Giga Hidjrika Aura Adkhy, sinh viên Chương trình Công nghệ Thông tin tại Khoa Kỹ thuật Điện và Công nghệ Thông tin của Đại học Gadjah Mada (UGM), là người khởi xướng giải pháp mang tên 'UGM-AICare (Aika)'. Sáng kiến này ra đời sau khi Adkhy quan sát thấy sự khác biệt lớn về khả năng tiếp cận dịch vụ tâm lý trong chương trình trao đổi sinh viên tại Đại học Liverpool, Anh, vào năm 2024, nơi bạn bè cô dễ dàng nhận được sự hỗ trợ qua trò chuyện điện thoại và được nhà tâm lý học theo dõi sát sao. Sự tương phản này với tình hình tại Indonesia, nơi tỷ lệ nhà tâm lý học trên số sinh viên có nhu cầu là rất chênh lệch, đã thôi thúc ý tưởng tạo ra một hệ thống hỗ trợ chuyên nghiệp bằng AI.

'Aika' đã chứng minh được năng lực khi giành Giải Nhất tại sự kiện 'Edu Chain Hackathon: Semester 3' được tổ chức vào năm 2025, vượt qua hàng chục đổi mới khác. Sự kiện này là một phần của chuỗi hackathon trị giá 1 triệu USD do Open Campus tổ chức, nhằm thúc đẩy các giải pháp giáo dục phi tập trung trên EDU Chain, một blockchain Lớp 3 trên Arbitrum Orbit. Chiến thắng này khẳng định tiềm năng của Aika trong việc thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu cao và số lượng nhà tâm lý học hạn chế.

Cơ chế hoạt động của Aika được thiết kế để mô phỏng quy trình đánh giá ban đầu của một nhà tâm lý học thông qua giao tiếp bằng văn bản, hoạt động như một tác nhân tự trị. Hệ thống này chủ động phân tích các khiếu nại của người dùng để đưa ra các gợi ý tự trợ giúp, ví dụ như các kỹ thuật thở cho các vấn đề nhẹ. Nền tảng UGM-AICare còn triển khai hệ thống sàng lọc sức khỏe tâm thần ẩn, nơi tác nhân STA thực hiện đánh giá rủi ro ngay lập tức và trích xuất các chỉ số tâm lý từ các cuộc trò chuyện tự nhiên mà người dùng không hề hay biết, giúp thu thập trạng thái tinh thần chân thực.

Một khía cạnh quan trọng của Aika là khả năng kết nối người dùng với các nhà tâm lý học con người khi cần sự can thiệp chuyên nghiệp, đồng thời đảm bảo tính bảo mật và phát hiện sớm. Điều này nhấn mạnh triết lý rằng các công cụ AI nên bổ sung cho các chuyên gia thay vì thay thế hoàn toàn. Giga đặt mục tiêu dịch vụ tư vấn tâm lý này sẽ hoạt động đầy đủ trong môi trường UGM vào tháng 10 năm 2026, nhằm tạo điều kiện tiếp cận hỗ trợ sức khỏe tâm thần phù hợp dễ dàng hơn trên phạm vi toàn cầu.

Sự phát triển của các tác nhân tự trị như Aika đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt về đánh giá, tập trung vào năng lực kỹ thuật, mức độ tự chủ và khả năng giám sát. Trong bối cảnh rộng hơn, việc ứng dụng AI trong sức khỏe tâm thần đi kèm với những lo ngại về đạo đức và lâm sàng, đòi hỏi các nhà phát triển phải cân nhắc kỹ lưỡng về công bằng và khả năng tiếp cận cho mọi cộng đồng.