Giáo Sư Harvard Lượng Hóa Hạnh Phúc Qua Bốn Yếu Tố Cốt Lõi

Nhà xã hội học Arthur C. Brooks, một nhân vật có uy tín tại Đại học Harvard, đã đề xuất một mô hình có thể định lượng được về hạnh phúc, xem xét nó như một phương trình chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những lựa chọn có ý thức của mỗi cá nhân. Quan điểm này thách thức nhận thức phổ biến rằng hạnh phúc chỉ là một cảm xúc nhất thời; thay vào đó, Brooks coi nó là một thực hành có cơ sở khoa học và có thể quản lý được. Ông hiện là Giáo sư Parker Gilbert Montgomery về Thực hành Lãnh đạo Công chúng và Phi lợi nhuận tại Trường Kennedy Harvard, đồng thời là Giáo sư Thực hành Quản lý tại Trường Kinh doanh Harvard, nơi ông giảng dạy các công cụ dựa trên khoa học để xây dựng cuộc sống viên mãn hơn.

Brooks đã định nghĩa hạnh phúc thông qua bốn thành phần cốt lõi, được ví như các "chất dinh dưỡng đa lượng" của hạnh phúc: niềm vui trong cuộc sống (enjoyment), sự hài lòng với thành tựu (satisfaction), ý nghĩa cuộc sống (meaning), và việc giảm thiểu sự so sánh xã hội (social comparisons). Công thức cơ bản mà ông đưa ra là: Hạnh Phúc = (Niềm Vui + Sự Hài Lòng + Ý Nghĩa) - (So Sánh Xã Hội). Sự so sánh xã hội, hay còn gọi là đố kỵ, là một xu hướng tự nhiên nhằm xác định vị trí trong hệ thống phân cấp, nhưng nó lại là yếu tố làm suy giảm hạnh phúc nếu không được kiểm soát bằng lòng biết ơn và sự ngưỡng mộ.

Để cung cấp một công cụ đánh giá các biến số này, Brooks và nhóm nghiên cứu đã phát triển "Thang Đo Hạnh Phúc" (Happiness Scale) dựa trên hàng thập kỷ khoa học hành vi. Công cụ này giúp cá nhân hiểu rõ hơn về hồ sơ cảm xúc độc đáo của mình, được phân loại thành bốn hồ sơ: Người cổ vũ (The Cheerleader), Nhà khoa học điên (The Mad Scientist), Thẩm phán (The Judge), hoặc Nhà thơ (The Poet). Việc xác định hồ sơ này là chìa khóa để biết thách thức chính của một người là thiếu hạnh phúc hay có quá nhiều bất hạnh, từ đó đưa ra lời khuyên thực tế để cải thiện.

Thang đo này cũng tiết lộ rằng khuynh hướng đối với cường độ của cảm xúc tích cực và tiêu cực phần lớn là bẩm sinh, với các yếu tố di truyền có thể chiếm khoảng 44 đến 52 phần trăm điểm thiết lập hạnh phúc cơ bản của một người. Brooks nhấn mạnh rằng cá nhân có quyền kiểm soát đáng kể "phép tính hạnh phúc" của mình thông qua những điều chỉnh cuộc sống có chủ đích, thay vì chỉ chờ đợi hoàn cảnh bên ngoài thay đổi. Ông chủ trương chấp nhận loại cảm xúc bẩm sinh của mình đồng thời tích cực quản lý các yếu tố có thể kiểm soát được trong công thức.

Hơn nữa, ông đề xuất bốn trụ cột để xây dựng cuộc sống hạnh phúc, được xem là một danh mục đầu tư cần được đa dạng hóa: đức tin (faith), gia đình (family), tình bạn (friendship), và công việc (work). Việc chỉ tập trung vào công việc, theo Brooks, là một rủi ro tương tự như dồn toàn bộ danh mục hưu trí vào một loại tài sản duy nhất.