AB'den Yeni Nesil Genom Teknolojileri Tarım Uygulamaları İçin Çerçeve Anlaşması Onayı

4 Aralık 2025 tarihinde, Avrupa Birliği Konseyi ile Avrupa Parlamentosu, Bitki Islahında Yeni Genomik Teknolojilerin (NGT) uygulanmasına yönelik yasal çerçeveyi belirleyen ön siyasi mutabakata vardı. Bu karar, Avrupa tarımının rekabet gücünü artırmayı, gıda güvenliğini sağlamlaştırmayı ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmayı amaçlayan Birlik'in tarım politikasında önemli bir dönüm noktasını işaret ediyor.

Bu mevzuat girişimi, 2001'den bu yana güncellenmemiş olan ve CRISPR-Cas9 gibi modern yöntemlerin ortaya çıkmasından çok önceye dayanan tarımsal biyoteknoloji kurallarını modernize etmeyi hedefliyor. Bu yöntemler, genomun çok daha hassas bir şekilde düzenlenmesine olanak tanıyor. Varılmış olan uzlaşmanın temel unsuru, NGT'lerle elde edilen bitkiler için iki kademeli bir düzenleme sisteminin devreye alınmasıdır. Kategori 1 olarak sınıflandırılan bitkiler, özel bir hariç tutma listesinde belirtilen belirli kriterlere uymaları koşuluyla, mevcut Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO) mevzuatının kapsamından muaf tutulacak. Bu kategori, geleneksel ıslah yöntemleriyle elde edilebilecek sonuçlara benzer nitelikteki değişiklikleri hedeflemektedir.

Kategori 2'deki bitkiler ise, daha karmaşık genetik değişimlerle ilişkili risklerin değerlendirilmesinde farklılaştırılmış bir yaklaşımı yansıtacak şekilde daha sıkı bir denetime tabi tutulacaktır. Katılımcı kurumların görüşüne göre, bu ayrım, çiftçilerin iklim zorluklarına karşı daha dayanıklı ve daha az kaynak gerektiren çeşitler geliştirmesine olanak sağlayacak. Kurumsal paydaşlar, mevzuatın güncellenmesinin, AB tarımsal gıda sektörünün dışa bağımlılığını azaltmak için kritik önem taşıdığını vurguluyorlar.

Ön anlaşma, daha yüksek verim ve sürdürülebilirlik sağlayabilecek yenilikleri teşvik etme çabası ile izlenebilirlik ve potansiyel piyasa hakimiyeti konusundaki paydaş endişeleri arasında bir denge kurma çabası olarak görülüyor. Uzmanlar ve ıslahçılar daha önce, 2001'den miras kalan katı kuralların, Avrupa'da genom düzenleme teknolojilerinin gelişimini sekteye uğratabileceği uyarısında bulunmuşlardı. Kategori 1 için hariç tutma listesinin ve net kriterlerin getirilmesi, belirli ve daha az riskli ürünler için bu engelleri ortadan kaldırarak, piyasaya daha uyumlu çeşitlerin daha hızlı sürülmesini sağlayacaktır.

4 Aralık 2025'te varılan bu mutabakat, AB tarımında biyoteknolojiler için riske orantılı bir düzenleme oluşturulması yolunda mühim bir adımdır. Bu düzenleme, artan iklim baskısı ve tarımsal gıda sektöründe kendi kendine yeterlilik arayışı karşısında Avrupalı çiftçilere destek olmayı amaçlamaktadır. Bu iki kademeli sistemin başarılı bir şekilde uygulanması, hariç tutma listesinin netliğine ve ıslah materyali üzerindeki hakların kontrol mekanizmalarına bağlı olacaktır; bu da hem yenilikçiliği hem de piyasada adil rekabeti güvence altına almak için kilit bir noktadır.