İrlanda Sanatçılar İçin Kalıcı Temel Gelir Programını Resmen Başlattı

İrlanda hükümeti, 10 Şubat 2026 tarihinde yaratıcı sektöre yönelik devlet desteğini kurumsallaştıran Sanat İçin Temel Gelir (BIA) programını resmen kalıcı hale getirdi. Bakanlar Kurulu tarafından alınan bu stratejik karar, 2022 yılında pandemi sonrası sanat çalışanlarını desteklemek amacıyla başlatılan üç yıllık pilot uygulamanın başarıyla tamamlandığını simgeliyor. Bu adım, geçici bir yardım mekanizmasından sürdürülebilir bir kültürel destek modeline geçişin en somut göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Ocak 2025'te göreve gelen Kültür, İletişim ve Spor Bakanı Patrick O'Donovan TD, bu gelişmeyi İrlanda sanat tarihi için "kritik bir dönüm noktası" olarak nitelendirdi. Bakan, bu hamlenin ülkenin kültürel değerlere ve yaratıcılığa verdiği önemi uluslararası düzeyde ön plana çıkaracağını vurguladı. Kalıcı BIA şeması kapsamında, rekabetçi bir süreçle seçilen 2.000 sanatçıya üç yıllık bir döngü boyunca haftalık 325 euro ödeme yapılacak. 2026-2029 döneminde bu destekten yararlanan isimlerin, programın uzun vadede daha geniş kitlelere ulaşabilmesi adına bir sonraki döngüye başvuramayacağı açıklandı.

2026 yılı programı için başvuruların Mayıs 2026'da açılması planlanırken, ilk ödemelerin Eylül 2026'da başlaması ve Eylül 2029'a kadar devam etmesi öngörülüyor. Bu sürecin sonunda ise ödemelerin kademeli olarak azaltılacağı üç aylık bir geçiş dönemi uygulanacak. Programa dahil olmak isteyen adayların, ağırlıklı olarak İrlanda merkezli, aktif ve profesyonel bir yaratıcı faaliyet yürüttüklerini kanıtlamaları gerekiyor. Sistemin kalıcı statü kazanmasındaki en büyük etkenlerden biri, Alma Economics tarafından yapılan maliyet-fayda analizi oldu. Bu analiz, pilot projeye yatırılan her 1 euronun topluma 1,39 euro olarak geri döndüğünü ortaya koydu.

Vergi gelirlerindeki artış ve sosyal yardım bağımlılığının azalması sayesinde pilot uygulamanın net maliyeti 72 milyon euronun altına düştü. Ulusal Sanat Kampanyası üyesi, besteci ve tasarımcı Peter Power, pilot uygulama sayesinde sanatçıların hayatta kalmak için sanat dışı işlerde çalışmak yerine yaratıcılıklarına daha fazla zaman ayırabildiklerini belirtti. 2026 Bütçesi kapsamında 18,27 milyon euroluk bir ödenekle güvence altına alınan program, sektörde büyük heyecan yaratsa da bazı endişeleri de beraberinde getirdi. Mevcut faydalanıcılar, pilot uygulamanın Şubat 2026'daki bitişi ile yeni sistemin Eylül 2026'daki başlangıcı arasındaki boşluk nedeniyle ciddi bir kaygı taşıdıklarını ifade ettiler.

2022'de hayata geçirilen pilot program, 8.000'den fazla başvuru arasından seçilen 2.000 sanatçıyla yürütülmüştü. San Francisco ve New York gibi şehirlerdeki benzer denemelere kıyasla İrlanda'nın girişimi, dünyada kalıcı statü kazanan ilk program olma özelliğini taşıyor. BIA'nın kalıcı hale geldiğine dair resmi duyuru, Dublin'in tarihi mekanlarından biri olan Bewley's Cafe'deki James Joyce salonunda gerçekleştirilen törenle yapıldı. Bu sembolik mekan seçimi, İrlanda'nın edebi ve kültürel mirasına verilen önemi bir kez daha pekiştirdi.

Kamu Harcamaları ve Reform Bakanlığı'nın finansman görüşmelerine dahil olmasına rağmen, Bakan O'Donovan bütçe imkanları dahilinde hem yararlanıcı sayısını hem de ödeme miktarlarını artırma niyetinde olduğunu dile getirdi. Sanat dünyasının merakla beklediği seçim kriterlerini belirleyen uygulama kılavuzlarının ise Nisan 2026'da kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor. Bu süreç, İrlanda'nın yaratıcı ekonomisini güçlendirme yolundaki kararlılığının bir parçası olarak görülüyor.