20 Nisan 2026 tarihinde, Washington saatiyle sabah tam 08:00'de, Amerika Birleşik Devletleri Gümrük ve Sınır Muhafaza Birimi (CBP), "Consolidated Administration and Processing of Entries" (CAPE) adını verdiği yeni dijital portalın ilk aşamasını resmen kullanıma sundu. Bu devrim niteliğindeki sistem, Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) çerçevesinde geçmişte haksız yere tahsil edilen gümrük vergilerinin iadesini sağlamak amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir idari işlem platformu olarak işlev görüyor.
Otomatik Ticari Ortam (ACE) portalı ile tam uyumlu ve entegre bir yapıda çalışan CAPE sistemi, ithalatçı şirketlere ve yetkili gümrük müşavirlerine büyük bir kolaylık sunuyor; zira artık her bir mal sevkiyatı için ayrı ayrı uğraşmak yerine, tüm taleplerini tek bir "CAPE Beyannamesi" altında birleştirerek sunabiliyorlar. CBP tarafından yapılan resmi duyurulara ve ilgili mahkeme dosyalarındaki detaylara göre, başvuruları geçerli bulunan tüm hak sahiplerine, ödemeler ana para ve uygun olan durumlarda tahakkuk eden faiziyle birlikte tek bir toplu ödeme şeklinde iletilecek.
Bu geniş kapsamlı iade operasyonunun arka planında, ABD Yüksek Mahkemesi'nin 2026 yılının Şubat ayında imza attığı tarihi bir karar bulunuyor; mahkeme, önceki başkan Donald Trump yönetiminin IEEPA yetkilerini aşırı kullanarak uyguladığı gümrük vergisi tarifelerini hukuk dışı bularak iptal etmişti. Yapılan mali analizler ve resmi projeksiyonlar, geri iade edilecek toplam tutarın 166 milyar dolar seviyesinden başlayarak 175 milyar dolara kadar ulaşabileceğini gösteriyor. Sistemin açıldığı Phase 1 aşamasında bile, halihazırda 56.497 ithalatçının yaklaşık 127 milyar dolarlık iade talebi için tüm hazırlıklarını tamamladığı kaydedildi.
Portalın dijital kapılarını açmasıyla birlikte, binlerce ticari kuruluş sisteme aynı anda erişim sağlamaya çalıştı. Reuters haber ajansının aktardığı bilgilere göre, ithalatçı firmalar hak ettikleri geri ödemeleri bir an önce alabilmek için sisteme adeta akın ettiler. Büyük veri trafiği nedeniyle dosya yükleme hızlarında bazı küçük teknik gecikmeler ve sistemsel duraksamalar yaşanmış olsa da portalın genel altyapısı herhangi bir çökme yaşamadan başvuruları istikrarlı bir şekilde kabul etmeyi sürdürdü. Mevcut ilk aşamanın, henüz kesinleşmemiş (unliquidated) statüdeki malları ve beyannamenin verilmesinden önceki 80 günlük süre içinde piyasaya sürülmüş sevkiyatları kapsadığı özellikle vurgulandı.
Geri ödeme takvimi konusunda belirsizliği ortadan kaldırmak isteyen CBP, paraların ne zaman hesaplara geçeceğiyle ilgili bir kılavuz yayınladı. Buna göre, sunulan beyannamenin sistem tarafından kabul edilip onaylanmasından itibaren ödemelerin genellikle 60 ile 90 gün arasında bir zaman diliminde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Ancak yetkililer, belgelerin eksik olması veya ek inceleme gerektiren özel durumların ortaya çıkması halinde bu sürecin belirtilen süreyi aşabileceği konusunda şirketleri uyardı.
Başvuru yapabilecek taraflar konusunda ise oldukça katı kurallar uygulanıyor. Geri ödeme sistemine yalnızca vergiyi asıl ödeyen taraflar olan "kayıtlı ithalatçılar" (importers of record) veya onların yasal temsilcisi konumundaki yetkili gümrük müşavirleri giriş yapabiliyor. Dolayısıyla, bu ürünleri satın alan son tüketicilerin veya aracı alıcıların CAPE portalı üzerinden herhangi bir talepte bulunma yetkisi yoktur; iade edilen meblağlar doğrudan ithalatı gerçekleştiren ana firmaların kasasına aktarılacaktır.
Konunun tarihsel kökenine bakıldığında, geri ödemeye konu olan bu vergilerin 2025 yılında başkanlık acil durum yetkileri kapsamında yürürlüğe konduğu, ancak daha sonra hukuki denetime takıldığı görülmektedir. Bu kategori, 2018 ve 2019 yıllarında Çin'e karşı başlatılan ticaret savaşları sırasında "Section 301" kapsamında uygulanan vergilerden tamamen ayrıdır. Bilindiği üzere Section 301 vergileri, ticaret anlaşmaları ve stratejik revizyonlar çerçevesinde büyük oranda yürürlükte kalmaya devam etmektedir.
İş dünyasının temsilcileri ve özellikle küresel tedarik ağının merkezinde bulunan dev perakende zincirleri, portalın açılmasını hukukun üstünlüğünün bir zaferi olarak tanımlayarak büyük bir memnuniyetle karşıladı. Birçok kurumsal şirket, aylar öncesinden hukuk ve finans departmanlarını seferber ederek, portalın açıldığı ilk saatlerde başvurularını hatasız bir şekilde tamamlayabilmek için binlerce sayfalık dokümantasyon paketlerini hazır hale getirmişti.
CBP'nin önümüzdeki aylarda sistemi yeni fazlarla genişletmeyi ve kapsamı daha da büyütmeyi planladığı öğrenildi. Bununla birlikte, milyarlarca dolarlık bu devasa finansal operasyonun tamamen sonuçlanmasının uzun bir zaman alabileceği ve ek idari düzenlemeler gerektirebileceği öngörülüyor.
