Jüpiter'in Büyük Kırmızı Lekesi, Beklenmedik Dalgalanmalar Eşliğinde Rekor Düzeyde Küçüldü

Güneş sistemindeki en büyük atmosferik girdap olan Jüpiter'in Büyük Kırmızı Lekesi (BKL), atipik meteorolojik olaylar sergilemeye devam ediyor. Hubble Uzay Teleskobu'ndan Ocak 2026'da elde edilen veriler, fırtınanın ekvatoral çapının yaklaşık 10.250 mil veya 16.500 kilometre civarında olduğunu kaydetti. Bu değer, girdabın 12.742 kilometrelik ortalama Dünya çapını hâlâ aşmasına rağmen, şimdiye kadar kaydedilen en küçük boyutu temsil ediyor. Söz konusu ölçüm, 1979 yılındaki Voyager misyonları sırasında kaydedilen 14.500 mil gibi tarihsel verilere kıyasla önemli bir küçülmeye işaret ediyor. <\/p>

Astronomik arşivler, ilk betimlemeleri 1665'te Giovanni Cassini'ye atfedilen bu olgunun en az 350 yıldır gözlemlendiğini doğruluyor. Ancak bilim dünyası, mevcut fırtınanın, sürekli devam etmesi durumunda ömrü 190 yılı aşacak olan Cassini'nin gözlemlediği nesneyle aynı olmayabileceğini belirtiyor. Tarihsel raporlar, özellikle de 1880'lerde A. A. Belopolski tarafından yapılan gözlemler, 19. yüzyılın sonlarında BKL'nin çapının 40.000 hatta bazı verilere göre 50.000 kilometreye ulaştığını ve o dönemde çok daha parlak olduğunu gösteriyor. <\/p>

Son ölçümler, küçülme hızının arttığı 2012 yılından bu yana BKL'nin yılda yaklaşık 580 mil hızla daraldığını teyit ediyor. Dahası, Aralık 2023 ile Mart 2024 tarihleri arasında yapılan Hubble gözlemleri, BKL'nin tam anlamıyla stabil olmadığını, boyut ve hız bakımından dalgalanmalar sergilediğini ortaya koydu. NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Amy Simon, bu salınım davranışının öngörülemez olduğunu ve şu an için net bir hidrodinamik açıklamasının bulunmadığını vurguladı. <\/p>

Yale Üniversitesi ve diğer kurumlardaki bilim insanlarınca yürütülen simülasyonlar, daha küçük fırtınalarla etkileşim eksikliğinin küçülmenin nedeni olabileceğini; zira bu etkileşimlerin olmadığı kontrol simülasyonlarında lekenin 950 gün sonra daralmaya başladığını öne sürüyor. Bilim insanları bu kozmik girdabın kökenini henüz tam olarak anlayabilmiş değil; ancak genel kabul gören hipotez, fırtınanın hızla dağılmasını engelleyen güçlü çevre jet akıntıları tarafından desteklendiği yönünde. Fırtına içindeki rüzgarlar saatte 640 kilometreye varan sabit hızlara ulaşırken, iç sıcaklıklar -160°C ile -120°C arasında değişiyor. <\/p>

Juno aracının mikrodalga radyometresiyle elde edilen tahminlere göre BKL'nin derinliği yaklaşık 240 km iken, yerçekimi ölçümleri 200 ile 500 km arasında bir değer veriyor. Sürekli küçülme eğilimi, kesin zaman çizelgesi belirsizliğini korusa da uzmanların fırtınanın zamanla yok olacağını düşünmesine yol açıyor. Bazı öngörü modelleri, mevcut küçülme hızı devam ederse girdabın 2040 yılı civarında daha küçük ve daha yuvarlak bir biçimde stabilize olabileceğini varsayıyor. Uzay ajansları, gaz devlerinin atmosferik meteorolojisini anlamak için hayati önem taşıyan fırtına dinamiklerine dair kritik verileri, olası çöküş gerçekleşmeden önce gelişmiş araçlarla toplamaya devam ediyor. <\/p>