EHT İş Birliği, M87* Karadelik Aktivitesini Görüntülemek İçin 2026 Seferine Hazırlanıyor

Uluslararası Event Horizon Telescope (EHT) iş birliği, 2026 yılının Mart ve Nisan aylarında gerçekleştirilecek olan devasa bir gözlem kampanyasını duyurdu. Bu misyonun temel amacı, Messier 87 galaksisinin merkezinde yer alan süper kütleli M87* karadeliğinin tarihteki ilk video kaydını elde etmektir. Bilim insanları, nesnenin olay ufku sınırını belirleyen ve hızla dönen akresyon diskinin dinamiklerini anbean kaydetmeyi hedefliyor.

Yaklaşık altı milyar güneş kütlesine sahip olduğu tahmin edilen M87*, büyüklük açısından tüm Güneş Sistemi ile kıyaslanabilecek devasa boyutlardadır. EHT konsorsiyumunun kurucularından biri olan ve Cambridge Üniversitesi'nde yeni Plumian Astronomi Profesörü unvanını alan Profesör Sera Markoff, bu video kampanyasının alandaki bilimsel anlayışı on kat hızlandıracağını belirtti. Araştırmacılar, karadeliğin dönüş hızı ve çevresinden fışkıran güçlü rölativistik jetleri tetikleyen mekanizmalar hakkında çok daha kesin veriler elde etmeyi amaçlıyor.

Bu duyuru, M87* karadeliğinin gölgesinin ilk statik görüntüsünün elde edildiği 2019 yılındaki tarihi başarının ardından EHT için bir sonraki büyük aşamayı temsil ediyor. Günümüzde Antarktika'dan İspanya ve Kore'ye kadar uzanan 12 radyo teleskobundan oluşan küresel bir ağa dönüşen EHT, gelişmiş yetenekleri sayesinde her üç günde bir M87* görüntüsü toplayabiliyor. 2019'dan bu yana diziye eklenen yeni tesisler sayesinde mümkün olan bu sıklık, M87*'nin yavaş dönüş hızıyla birleşerek değişimlerin detaylı takibine olanak tanıyor.

Akresyon diskinin dinamiklerinin ve jet mekanizmalarının başarılı bir şekilde görüntülenmesi, karadelik fiziğine dair mevcut teorik modellerin rafine edilmesi için kritik ampirik kanıtlar sağlayacaktır. Parlak bölgelerin azimut hareketlerinin ölçülmesi, karadeliğin spini (dönüşü) ve jet oluşumundan sorumlu manyetohidrodinamik süreçler üzerinde doğrudan kısıtlamalar getirebilir. Bu durum, olay ufku ölçeğindeki fiziği, galaksi ölçeğindeki geri besleme süreçlerine bağlayan kilit bir unsurdur.

Projenin lojistik zorlukları, araştırmanın küresel ölçeğini vurgulayan önemli bir unsur olmaya devam ediyor. Teleskoplar tarafından üretilen devasa veri hacimleri internet üzerinden iletilemediği için, sabit sürücülerin Güney Kutbu gibi uzak noktalardan fiziksel olarak Almanya ve ABD'deki işleme merkezlerine taşınması gerekiyor. Güney Kutbu'nda toplanan veriler, uçuşların yaz döneminde yeniden başlamasına kadar depolanmakta, bu da nihai işlemeyi geciktirmektedir. Örneğin, 2017'de M87*'den toplanan veriler yaklaşık 3,5 petabaytlık bir depolama alanı gerektirmiş ve ilk görüntünün elde edilmesi iki yıl sürmüştür.

M87*, daha yavaş evrimi (günlerle ifade edilen zaman ölçekleri) nedeniyle video çekimi için ideal bir hedef olsa da, EHT'nin son çalışmaları Samanyolu'nun merkezindeki Sagittarius A* (Sgr A*) karadeliğine de odaklanmıştır. Ancak Sgr A*, mevcut EHT dizisiyle uzun pozlamalı bir film oluşturmak için çok hızlı evrilmektedir. 2026 kampanyası, statik astronomiden, evrenin ekosisteminde hayati rol oynayan ekstrem astrofiziksel fenomenlerin dinamik incelemesine geçişi simgelemektedir.