WOH G64 Yıldızının Evrimi: Dev Yıldızın Sarı Üstdev Statüsü Tartışmaya Açıldı

2026 yılında bilim dünyası, Büyük Macellan Bulutu içerisinde, yaklaşık 163.000 ışık yılı uzaklıkta yer alan devasa yıldız WOH G64’ün sınıflandırmasını titizlikle yeniden inceliyor. Güneş'in yarıçapının tam 1.540 katı büyüklüğünde olan ve kütlesi Güneş'in 30 katına ulaşan bu gök cismi, başlangıçta ekstrem bir kırmızı üstdev olarak tanımlanmıştı. Yaklaşık beş milyon yaşında olduğu tahmin edilen ve Güneş'ten 282.000 kat daha fazla parlaklığa sahip olan WOH G64, 4,6 milyar yaşındaki Güneşimizle kıyaslandığında oldukça genç ve dinamik bir yapı sergilemektedir. IRAS 04553–6825 olarak da bilinen bu yıldız, muazzam boyutları nedeniyle astronomi çevrelerinde "Canavar" veya "Behemoth" lakaplarıyla anılmaktadır.

2013 ile 2014 yılları arasında gözlemlenen ani değişimler, WOH G64'ün nadir görülen bir sarı üstdev evresine geçiş yapmış olabileceği hipotezini doğurmuştu. Bu durum, yıldızın yakında bir süpernova olarak patlayacağına veya doğrudan bir kara deliğe dönüşeceğine dair önemli bir sinyal olarak kabul ediliyordu. Atina Ulusal Gözlemevi'nden Dr. Gonzalo Muñoz-Sánchez liderliğindeki ekip, yıldızın sıcaklığının arttığını ve yarıçapının 800 güneş yarıçapına kadar düştüğünü öne süren bulgular paylaşmıştı. Ancak, Kasım 2024 ile Aralık 2025 tarihleri arasında Güney Afrika Büyük Teleskobu (SALT) kullanılarak elde edilen yeni spektral veriler, bu evrimsel modelde köklü düzeltmeler yapılmasını zorunlu kıldı.

Keele Üniversitesi'nden araştırmacı Jacco van Loon ve Universidad Andrés Bello'dan Keiichi Ohnaka, Ocak 2026'da Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde çarpıcı sonuçlarını yayımladılar. Yapılan analizler, WOH G64'ün atmosferinde titanyum oksit (TiO) moleküler soğurma bantlarının varlığını ortaya koydu. TiO varlığı, bu araştırmada kritik bir belirteç olarak kabul ediliyor; çünkü sarı üstdevler çok daha yüksek sıcaklıklara sahip olduklarından, bu tür moleküllerin atmosferlerinde kararlı kalmasına izin vermezler. Bu keşif, yıldızın sarı üstdev evresine geçtiği iddiasını çürütürken, WOH G64'ün muhtemelen kırmızı üstdev statüsünü koruduğunu göstermektedir.

Van Loon ve Ohnaka, 2025 yılında kaydedilen yaklaşık iki kadirlik parlaklık azalmasının, yıldızın ömrünün sonuna gelmesinden ziyade, WOH G64 ile sıcak bir yoldaş yıldız arasındaki etkileşimden kaynaklanabileceğini öne sürüyorlar. Daha önce, 2024 yılında Şili'deki Çok Büyük Teleskop İnterferometresi (VLTI) ile Samanyolu dışındaki bir yıldızın şimdiye kadarki en detaylı görüntüsü elde edilmiş ve bu görüntüde yoğun kütle kaybını kanıtlayan bir toz kozası tespit edilmişti. Dr. Alceste Bonanos yönetimindeki ASSESS projesi (2018–2024), WOH G64'ü kilit bir örnek olarak kullanarak devasa yıldızlardaki dönemsel kütle kaybı süreçlerine odaklanmıştı.

Bu bilimsel tartışma, devasa yıldızların yaşam döngülerinin son aşamalarını modellemenin ne kadar karmaşık olduğunu bir kez daha gözler önüne sermektedir. Bu aşamalardaki istikrarsızlıklar, hem içsel süreçlerden hem de ikili sistem etkileşimlerinden kaynaklanabilmektedir. Benzer belirsizlikler daha önce Betelgeuse yıldızının davranışlarında da gözlemlenmişti. WOH G64 gibi devasa kütleli yıldızlar, yoğun radyasyonları ve hızlı evrimleri nedeniyle yaşam için elverişsiz ortamlar yaratırlar. WOH G64 üzerindeki gözlemler, gökbilimcilere devasa yıldız evriminin dinamiklerini gerçek zamanlı izleme fırsatı sunarken; süpernova patlaması, kara deliğe çöküş veya bir yoldaş yıldızın etkisiyle sıra dışı bir kırmızı üstdev olarak varlığını sürdürme senaryoları güncelliğini korumaktadır.