Herwaardering van de ster WOH G64 stelt theorie over overgang naar gele hyperreus ter discussie

In 2026 is de wetenschappelijke gemeenschap verwikkeld in een diepgaande herziening van de classificatie van de massieve ster WOH G64. Deze stellaire reus bevindt zich op een afstand van circa 163.000 lichtjaar in de Grote Magelhaense Wolk. Oorspronkelijk werd deze ster, met een straal die 1.540 keer groter is dan die van de zon en een massa van ongeveer 30 zonsmassa's, beschouwd als een extreme rode superreus. WOH G64, die ook bekendstaat onder de aanduiding IRAS 04553–6825 en de bijnamen 'Monster' of 'Behemoth', heeft een geschatte leeftijd van slechts vijf miljoen jaar. Dit staat in schril contrast met onze eigen zon, die 4,6 miljard jaar oud is, terwijl de lichtkracht van de ster maar liefst 282.000 keer die van de zon overtreft.

Opvallende veranderingen die tussen 2013 en 2014 werden waargenomen, leidden tot de hypothese dat WOH G64 zich in een overgangsfase naar een zeldzame gele hyperreus bevond. Een dergelijke verschuiving zou kunnen wijzen op een naderende supernova-explosie of een directe ineenstorting tot een zwart gat. Een team onder leiding van dr. Gonzalo Muñoz-Sánchez van de Nationale Sterrenwacht van Athene presenteerde destijds conclusies die deze evolutie ondersteunden, waarbij sprake was van een stijgende temperatuur en een afname van de straal tot 800 zonsradii. Nieuwe spectrale data, verzameld tussen november 2024 en december 2025 met de Southern African Large Telescope (SALT), hebben dit model echter aanzienlijk bijgesteld.

De onderzoekers Jacco van Loon van de Keele University en Keiichi Ohnaka van de Universidad Andrés Bello publiceerden hun bevindingen in januari 2026 in het gerenommeerde tijdschrift Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Hun analyse bracht de aanwezigheid van moleculaire absorptiebanden van titaanoxide (TiO) in de atmosfeer van WOH G64 aan het licht. De aanwezigheid van TiO is een cruciale indicator, omdat gele hyperreuzen aanzienlijk heter zijn en dergelijke moleculen niet stabiel kunnen houden in hun atmosfeer. Deze ontdekking spreekt de overgang naar een gele hyperreus tegen en suggereert dat de ster waarschijnlijk haar status als rode superreus heeft behouden.

Van Loon en Ohnaka vermoeden dat de geobserveerde variaties, waaronder een afname in helderheid van ongeveer twee magnituden in 2025, eerder het resultaat zijn van de interactie tussen WOH G64 en een hete begeleidende ster dan een teken van een naderend einde. Eerder, in 2024, werd met de Very Large Telescope Interferometer (VLTI) in Chili de meest gedetailleerde opname ooit gemaakt van een ster buiten de Melkweg, waarop een omhullende stofwolk zichtbaar was die wijst op een intens verlies van massa. Het ASSESS-project (2018–2024), onder leiding van dr. Alciste Bonanos van de Nationale Sterrenwacht van Athene, gebruikte WOH G64 als een sleutelvoorbeeld in het onderzoek naar het episodische massaverlies van massieve sterren.

Deze wetenschappelijke discussie onderstreept de complexiteit van het modelleren van de laatste levensfasen van massieve sterren, waarbij instabiliteit kan voortkomen uit zowel interne processen als interacties binnen een dubbelstersysteem. Vergelijkbare onzekerheden in de interpretatie van stellair gedrag werden eerder waargenomen bij de ster Betelgeuze. Sterren met een massa zoals die van WOH G64 creëren een omgeving die vijandig is voor leven vanwege hun intense straling en snelle evolutie. De observaties van WOH G64 bieden astronomen de kans om de dynamiek van stellaire evolutie in real-time te bestuderen, waarbij drie toekomstscenario's mogelijk blijven: een supernova-explosie, een directe ineenstorting tot een zwart gat of een voortbestaan als een uitzonderlijke rode superreus onder invloed van een begeleider.