İtalyan Fotoğrafçıdan Adriyatik Üzerinde Şimşek Sonrası Eş Zamanlı Sprite ve ELVE Kaydı

İtalyan fotoğrafçı Walter Binotto, nadir görülen bir bilimsel olayı fotoğraflayarak tarihe geçti. Binotto, Adriyatik Denizi üzerinde meydana gelen güçlü bir şimşek deşarjının ardından oluşan ve iyonosferde bir dizi olayı tetikleyen iki Geçici Işık Olayını (TLE) tek bir karede yakalamayı başardı: bir sprite ve bir ELVE. Bu olağanüstü an, Venedik yakınlarındaki kuzey İtalya şehri Possagno civarında, şimşeğin Marche bölgesinin kıyılarında denize düşmesinden sonra kaydedildi.

Binotto, Sony A7S kamera ve 20 mm f/1.8 objektif kullanarak bu eş zamanlı parlamayı görüntüledi. Kendisi, bu kaydın tarihte bir sprite ve bir ELVE'nin aynı karede eş zamanlı olarak yakalandığı ilk örnek olabileceğini düşünüyor. Apenin ve Balkan yarımadaları arasında gerçekleşen bu yoğun elektrik deşarjı, Dünya'nın iyonosferine kadar yayılan güçlü bir elektromanyetik alan yarattı ve atmosferin üst katmanlarında iki kısa süreli ışık fenomene neden oldu.

Sprite, deniz anasını andıran kırmızımsı bir parıltı şeklinde kendini gösterirken; ELVE (Elektromanyetik Darbe Kaynaklarından Kaynaklanan Işık Emisyonu ve Çok Düşük Frekans Pertürbasyonları) ise kırmızı bir disk veya halka yapısına benziyordu. Her iki olay da TLE sınıfına aittir ve karakteristik kırmızı renkleri, yüksek irtifalardaki azot moleküllerinin uyarılmasından kaynaklanmaktadır. Yaklaşık 50 ila 90 kilometre yükseklikte meydana gelen ve 3 ila 5 milisaniye süren sprite'lar, soğuk plazma deşarjları olarak tanımlanır. ELVE'ler ise daha yüksekte, yaklaşık 100 kilometre civarında oluşur ve çapları 400 kilometreye ulaşabilirken, süresi bir milisaniyenin altındadır.

Kariyeri boyunca yüzlerce sprite görüntülemiş olan Walter Binotto'nun daha önce sadece üç ELVE kaydı bulunması, bu çift olayın ne denli istisnai olduğunu ortaya koyuyor. Fotoğraftaki yıldızlara dayanan tahminlere göre, bu özel kayıttaki ELVE'nin yüksekliği yaklaşık 85 kilometre, çapı ise tahmini 230 kilometre olarak hesaplandı. Bilim camiası, bu tür fotoğraflara büyük değer veriyor; çünkü bunlar, atmosferin en az çalışılan katmanlarında gerçekleşen süreçleri anlamak için nadir bulunan görsel veriler sunuyor.

Tarihsel olarak bakıldığında, sprite'lar ilk kez 1989'da, ELVE'ler ise bir yıl sonra, 1990'da Space Shuttle Discovery görevi sırasında belgelenmiştir. TLE araştırmaları, bu olayların küresel elektrik devrelerini, üst atmosfer kimyasını ve radyo sinyallerinin yayılımını etkilediğini göstermektedir. Binotto'nun çektiği bu kare, troposferik deşarjlar ile iyonosferdeki optik tezahürler arasındaki karmaşık bağlantının doğrudan kanıtını sunarak atmosferik elektrik araştırmalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.