Italiaanse fotograaf legt gelijktijdige Sprite en ELVE vast na blikseminslag boven de Adriatische Zee

De Italiaanse fotograaf Walter Binotto heeft een zeldzaam wetenschappelijk fenomeen vastgelegd: twee Transient Luminous Events (TLE's), een Sprite en een ELVE, op één enkel beeld. Dit gebeurde na een krachtige bliksemontlading boven de Adriatische Zee, die een kettingreactie van gebeurtenissen in de ionosfeer veroorzaakte. De opname werd gemaakt nabij de Noord-Italiaanse stad Possagno, in de buurt van Venetië, nadat de bliksem boven zee insloeg nabij de kust van de regio Marche.

Binotto, die gebruikmaakte van een Sony A7S camera met een 20 mm f/1.8 objectief, slaagde erin deze synchrone uitbarsting vast te leggen. Hij vermoedt dat dit mogelijk de allereerste keer is dat een Sprite en een ELVE gelijktijdig in één frame zijn vastgelegd. De intense elektrische ontlading, die plaatsvond tussen het Apennijns Schiereiland en het Balkanschiereiland, genereerde een sterk elektromagnetisch veld. Dit veld verspreidde zich tot in de aardse ionosfeer en initieerde de twee kortstondige lichtverschijnselen in de hogere atmosfeerlagen.

De Sprite manifesteerde zich als een roodachtige gloed die deed denken aan de tentakels van een kwal. De ELVE daarentegen, wat staat voor Emission of Light and Very Low Frequency perturbations due to Electromagnetic Pulse Sources, verscheen als een rode, schijf- of ringvormige structuur. Beide gebeurtenissen behoren tot de TLE-klasse. Hun kenmerkende rode kleur is te wijten aan de excitatie van stikstofmoleculen op grote hoogte. Sprites zijn ontladingen van het type koude plasma en ontstaan op hoogtes tussen 50 en 90 kilometer, waarbij ze slechts 3 tot 5 milliseconden duren.

ELVE's vormen zich doorgaans hoger, rond de 100 kilometer, en kunnen een diameter bereiken tot wel 400 kilometer. Hun duur is nog korter, minder dan een duizendste van een seconde. Hoewel fotograaf Walter Binotto in zijn carrière al honderden Sprites heeft vastgelegd, had hij tot dit moment slechts drie ELVE's gefotografeerd. Dit onderstreept de uitzonderlijke zeldzaamheid van dit dubbele verschijnsel. Op basis van de sterren die op de foto zichtbaar zijn, schatten experts dat de hoogte van de 'Elf' op deze specifieke opname ongeveer 85 kilometer bedroeg, met een geschatte diameter van circa 230 kilometer.

De wetenschappelijke gemeenschap hecht grote waarde aan dergelijke beelden. Ze leveren immers zeldzame visuele data die ons begrip van de processen in de minst bestudeerde delen van de atmosfeer verdiepen. Historisch gezien werden Sprites voor het eerst gedocumenteerd in 1989, en ELVE's werden een jaar later, in 1990, ontdekt tijdens een missie van de Space Shuttle Discovery. Onderzoek naar TLE's wijst uit dat ze invloed hebben op de mondiale elektrische circuits, de chemie van de hogere atmosfeer en de voortplanting van radiosignalen.

De door Binotto gemaakte foto vormt een belangrijke bijdrage aan de studie van atmosferisch elektriciteit. Het biedt direct bewijs voor de complexe interactie tussen ontladingen in de troposfeer en de optische verschijnselen die zich in de ionosfeer voordoen. Het is een prachtig voorbeeld van hoe natuurverschijnselen, wanneer ze op het juiste moment en met de juiste apparatuur worden vastgelegd, tot baanbrekende inzichten kunnen leiden.