Antarktika'nın Yeni Haritası Buz Örtüsünün Altındaki Gizli Dağ Sıralarını ve Kadim Nehir Sistemlerini Ortaya Çıkardı

Ocak 2026'da prestijli bilimsel dergi "Science" bünyesinde yayımlanan kapsamlı bir topografik inceleme, Antarktika'nın 14 milyon kilometrekarelik devasa buz kütlesinin altında yatan gizemli coğrafyayı ilk kez yüksek bir doğruluk payıyla haritalandırdı. Bu bilimsel çalışma, Güneş Sistemi'nin en az keşfedilmiş ve en zorlu bölgelerinden biri olarak kabul edilen buz altı yüzeyinin anlaşılmasında devrim niteliğinde bir ilerlemeyi temsil ediyor. Geçmiş yıllarda havadan veya yüzeyden gerçekleştirilen geleneksel radar çalışmaları, düşük çözünürlük kapasiteleri ve veri noktaları arasındaki geniş mesafeler nedeniyle keskin jeolojik oluşumları genellikle olduğundan daha düz ve belirsiz bir şekilde yansıtıyordu.

Bilim insanları, bu yeni ve detaylı haritayı oluşturabilmek adına Buz Akışı Pertürbasyon Analizi (Ice Flow Perturbation Analysis - IFPA) olarak isimlendirilen son derece yenilikçi bir metodoloji uyguladılar. Bu ileri teknoloji yaklaşım, uydulardan elde edilen yüksek çözünürlüklü buz hareketi verilerini, buzun ana kaya üzerindeki akışını simüle eden fiziksel modellerle ve mevcut buz kalınlığı ölçümleriyle titizlikle harmanlıyor. IFPA yöntemi, Bedmachine Antarctica gibi daha önceki enterpolasyon tabanlı ürünlerin yakalayamadığı orta ölçekli jeolojik özellikleri saptama yeteneğine sahip olup, buz tabakasının 2 ila 30 kilometre derinliğindeki ayrıntıları net bir şekilde çözümleyebiliyor. Bu gelişmiş görselleştirme süreci sonucunda, daha önce hiçbir teknolojiyle fark edilemeyen yüzlerce kilometrelik kadim nehir kanalları ve belirgin tektonik sınır hatları gün ışığına çıkarıldı.

Edinburgh Üniversitesi Yer Bilimleri Okulu'ndan Profesör Robert Bingham, kıta genelinde bu derece değişken ve karmaşık manzaraların göreceli dağılımını gözlemlemenin ilk kez mümkün hale geldiğini ifade etti. Buz altı morfolojisinin tam olarak kavranması, yer altındaki jeolojik yapıların buz hareket dinamiklerini doğrudan şekillendirmesi sebebiyle hayati bir önem taşımaktadır. Bu dinamikler, özellikle küresel iklim değişikliği bağlamında buzulların erimesiyle tetiklenen deniz seviyesi yükselmesi tahminlerinin revize edilmesi için kritik bir veri kaynağıdır; zira engebeli ve pürüzlü araziler buz akış hızını yavaşlatarak erime sürecini etkileyebilmektedir. Dartmouth College'dan Mathieu Morlighem de buz örtüsünü daha gerçeğe yakın bir şekilde modelleyebilmek için Antarktika'nın altındaki bu gizli topografyanın eksiksiz anlaşılmasının vazgeçilmez olduğunu vurguladı.

IFPA yöntemi bilim dünyasına eşsiz bir detay sunmasına rağmen, buz akışına dair bazı teorik varsayımlara dayanması nedeniyle belirli bir belirsizlik payı barındırmakta ve çok daha küçük ölçekli yer şekillerini henüz tam olarak ayırt edememektedir. Buna rağmen, Edinburgh Üniversitesi ve Grenoble Yer Bilimleri Enstitüsü'nden Helen Ockenden liderliğindeki uzman ekip tarafından hazırlanan bu yeni harita, gelecekteki tüm radar araştırmaları için temel bir bilimsel referans noktası teşkil edecektir. Buzulbilimciler, 2031–2033 yıllarını kapsayacak olan Uluslararası Kutup Yılı gibi küresel girişimlerin, gözlemsel verilerle teorik modelleri daha derinlemesine entegre edeceğini ve kilometrelerce kalınlıktaki buz kütlesinin altında saklı kalan kıtanın jeolojik tarihini tamamen aydınlatacağını öngörüyor.