Fetal Dönemde Rudimenter Bilinç Ortaya Çıkıyor: Sedasyon Teorilerine Meydan Okuyan Yeni İnceleme

Geç fetal dönemde rudimenter bilinç formlarının ortaya çıktığını öne süren yeni bilimsel sentezler, doğum öncesi duyusal deneyimin zamanlaması hakkında yeni perspektifler sunmaktadır. Bu bulgular, fetal statünün, ağrı algısının ve kişiliğin yasal tanımları etrafındaki süregelen etik tartışmalar için hayati önem taşımaktadır.

Bu yeni yaklaşım, algılanan bilişsel eşiklere dayalı katı veya keyfi kesintilere odaklanmak yerine, erken dönem nörogelişimin sürekliliğine dayanan fetal esenlik ve etik değerlendirmeler hakkındaki tartışmaları temellendirmektedir. Neonatolog Carlo Bellieni, Ocak 2026'da uluslararası bir jinekoloji dergisinde yayımlanan bir incelemede, son on yılda gerçekleştirilen 31 klinik denemeden elde edilen kanıtları sentezlemiştir. Bellieni'nin incelemesinin ana mesajı, doğum öncesinde çeşitli bilinç biçimlerinin varlığını destekleyen önemli kanıtlar olduğu ve fetüslerin sürekli sedasyon altında olduğu fikrine meydan okuduğudur.

Bellieni, bilincin "minimum ortak paydası" olarak hafızayı tanımlamış; hafıza, anatomi/algı ve nörolojik yollar üzerine yapılan araştırmaları değerlendirmiştir. Fetal anatomi bağlamında, bilinç imkanını sağlayan yollar üzerine yapılmış 10 çalışmayı inceleyen Bellieni, talamo-kortikal liflerin embriyogenez sırasında gelişmeye başladığını ve gebeliğin ikinci yarısında güçlendiğini belirtmiştir. Bu liflerin gelişimi, gebeliğin ikinci yarısının talamokortikal bağlantıların oluşumu için kritik bir dönem olduğunu göstermektedir; doğumda yapısal talamokortikal bağlantıların genel düzeni kurulur.

Bellieni, serebral korteks tam olarak oluşmadan duyusal deneyimin mümkün olduğunu ve ilk duyumların gebeliğin ortasına kadar algılandığını öne sürmektedir. Bu, talamokortikal aksonların gebeliğin ortasından itibaren korteksi uyararak subplate'te toplandığı bulgularıyla uyumludur. Ayrıca, Bellieni'nin incelediği araştırmalar, fetüslerin 'uyku' ve 'uyanıklık' dönemleri gibi belirgin davranışsal durumlar sergilediğini ve fetal kandaki nöroinhibitör seviyelerinin sürekli sedasyon için çok düşük olduğunu göstererek, sürekli fetal sedasyon fikriyle çelişmektedir.

İncelenen 15 algı çalışmasının bir özeti, fetüslerin uyarana farklı tepkiler verdiğini detaylandırmıştır; örneğin, fetüsler anne diyetinden aktarılan tatlara farklı tepkiler vermiş, daha tatlı havuç tatlarına 'gülümseme yüzü' reaksiyonları göstermiştir. Bellieni, altı hafıza çalışmasının incelenmesinde, 35 haftalık ve daha büyük fetüslerin olaylar arasındaki ilişkileri tespit edebildiğini gösteren, fetal kullanıma uyarlanmış manyetensefalografi (MEG) ile elde edilen bulguları ele almıştır. Bu bulgular, basit reaksiyonun ötesinde bir hafıza biçimi sergilendiğini ortaya koymaktadır.

Doğumdan sonra karmaşık bilişsel yetenekler başlasa da, Bellieni'nin incelemesi, erken fetüsler ile yenidoğanlar arasında bilişsel yeteneği kullanarak ahlaki bir çizgi çekmenin, sürekli nörogelişimin mevcut anlayışıyla desteklenmediğini göstermektedir. Bu keşif, yenidoğanların duyusal ve gelişmekte olan bilişsel tepkileri bütünleşik bilinçli deneyimlere entegre edebildiğini düşündürerek etik tartışmaların temelini daha sağlam bir zemine oturtmaktadır.