Komisja Europejska uruchamia EastInvest: Nowy fundusz wsparcia dla wschodnich regionów przygranicznych UE

W czwartek, 26 lutego 2026 roku, stolica Belgii stała się miejscem przełomowego wydarzenia, które wyznacza nowy kierunek w polityce regionalnej Unii Europejskiej. Komisja Europejska (KE) zorganizowała w Brukseli uroczystą inaugurację Instrumentu Finansowego EastInvest. Ta nowatorska platforma finansowa została powołana do życia, aby zaoferować precyzyjnie ukierunkowane wsparcie dla regionów Unii Europejskiej, które znajdują się na pierwszej linii frontu geopolitycznego, granicząc bezpośrednio z Federacją Rosyjską, Republiką Białorusi oraz Ukrainą. Inicjatywa ta stanowi bezpośrednią odpowiedź na narastające wyzwania gospodarcze i zagrożenia dla stabilności, które są wynikiem przedłużającego się konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy.

Program EastInvest nie jest odizolowanym projektem, lecz stanowi centralny element kompleksowej Strategii UE dla Regionów Wschodnich, którą Komisja Europejska oficjalnie przyjęła 18 lutego 2026 roku pod nazwą „Silne regiony dla bezpiecznej Europy”. Dokument ten precyzuje pięć priorytetowych obszarów interwencji: Bezpieczeństwo i odporność, Wzrost i dobrobyt regionalny, Wykorzystanie lokalnych atutów, Łączność oraz Inwestycja w ludzi. Całkowita wartość mechanizmu EastInvest została wyceniona na imponującą kwotę 20 miliardów euro. Środki te mają za zadanie radykalnie ułatwić dostęp do preferencyjnego finansowania dłużnego oraz profesjonalnego wsparcia doradczego dla szerokiego spektrum beneficjentów – od prywatnych przedsiębiorców po publiczne instytucje realizujące projekty infrastrukturalne na terenach objętych programem.

Według prognoz Komisji Europejskiej, instrument EastInvest ma potencjał, by zmobilizować łącznie co najmniej 28 miliardów euro w formie zintegrowanych inwestycji publicznych i prywatnych. W realizację tego ambitnego przedsięwzięcia zaangażowane są najpotężniejsze instytucje finansowe kontynentu, w tym Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), Nordycki Bank Inwestycyjny oraz Bank Rozwoju Rady Europy. Kluczową rolę odegrają również narodowe banki rozwoju z dziewięciu państw członkowskich, które bezpośrednio odczuwają skutki sąsiedztwa z obszarem konfliktu. Przewodnicząca Komisji Europejskiej, Ursula von der Leyen, podkreśliła podczas konferencji, że zagwarantowanie bezpieczeństwa i prosperity na tych obszarach przygranicznych jest kwestią o znaczeniu egzystencjalnym dla całej wspólnoty europejskiej.

Raffaele Fitto, wiceprzewodniczący wykonawczy KE ds. spójności i reform, przedstawił podczas spotkania skalę wyzwań, przed którymi stoją państwa graniczne. Regiony te, zarządzające łącznie ponad 3500 kilometrami lądowej granicy z Rosją i Białorusią oraz niemal 1500 kilometrami z Ukrainą, znalazły się w całkowicie nowej rzeczywistości po 24 lutego 2022 roku. Dziewięć państw członkowskich – Polska, Finlandia, Estonia, Łotwa, Litwa, Słowacja, Węgry, Rumunia oraz Bułgaria – stało się celem działań z zakresu wojny hybrydowej. Muszą one radzić sobie z cyniczną instrumentalizacją migracji, gwałtownymi wstrząsami na rynkach energii i żywności oraz postępującym regresem demograficznym, który zagraża długofalowemu rozwojowi tych terytoriów.

W ramach praktycznej implementacji strategii, priorytetem stał się rozwój infrastruktury krytycznej oraz wzmocnienie suwerenności energetycznej. Plan obejmuje m.in. przyspieszoną integrację systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich z siecią kontynentalną oraz budowę nowoczesnych, transgranicznych korytarzy wodorowych. Premier Rumunii, Ilie Bolojan, zaznaczył, że dzięki funduszom takim jak EastInvest, wschodnia flanka UE przekształca się w solidny filar spójności i bezpieczeństwa. Podkreślił on również, że rozwój lokalnej infrastruktury jest niezbędnym krokiem przygotowawczym, który pozwoli tym krajom stać się hubami logistycznymi podczas przyszłej odbudowy Ukrainy. W wydarzeniu w Brukseli, zwieńczonym podpisaniem deklaracji intencyjnej, udział wzięli także prezes EBI Nadia Calviño oraz szefowie rządów Estonii, Łotwy, Litwy i Rumunii.

Oprócz instrumentów czysto finansowych, nowa strategia wprowadza innowacyjne środki z zakresu bezpieczeństwa fizycznego, takie jak inicjatywa „Europejska ściana dronów”, która ma zapewnić ciągły i zaawansowany monitoring wschodnich granic Unii. Planowane jest również znaczne dofinansowanie projektów z zakresu mobilności wojskowej oraz trzykrotne zwiększenie budżetów przeznaczonych bezpośrednio na ochronę granic zewnętrznych. Takie kompleksowe wzmocnienie stabilności regionu ma stworzyć bezpieczny klimat inwestycyjny, przyciągając kapitał do perspektywicznych sektorów, takich jak odnawialne źródła energii, nowoczesne przetwórstwo rolno-spożywcze oraz zrównoważona gospodarka leśna, co w dłuższej perspektywie zapewni regionom przygranicznym trwały wzrost gospodarczy.