Dziesiąty przypadek remisji HIV: Pacjent z Oslo wolny od wirusa po przeszczepie komórek macierzystych

W światowej praktyce medycznej odnotowano właśnie dziesiąty, niezwykle istotny kliniczny przypadek trwałej remisji wirusa upośledzenia odporności (HIV) po wykonaniu allogenicznego przeszczepu krwiotwórczych komórek macierzystych. Przypadek ten, określany w kręgach naukowych mianem „pacjenta z Oslo”, dotyczy 63-letniego mężczyzny, u którego w 2017 roku rozpoznano agresywną postać zespołu mielodysplastycznego. Jest to rzadka i niebezpieczna forma nowotworu krwi, która wymagała radykalnego leczenia onkologicznego. Przeszczep szpiku kostnego przeprowadzony w 2020 roku zaowocował przy okazji długofalową kontrolą nad infekcją HIV, z którą pacjent ten zmagał się nieprzerwanie od 2006 roku.

Kluczowym czynnikiem, który przyczynił się do tego medycznego sukcesu, była wyjątkowa zgodność genetyczna dawcy, którym został starszy brat pacjenta. Badacze z uznanego Szpitala Uniwersyteckiego w Oslo ustalili, że dawca jest nosicielem rzadkiej, homozygotycznej mutacji genetycznej znanej jako CCR5Δ32/Δ32. Mutacja ta w praktyce pozbawia funkcji białko receptorowe CCR5, które w normalnych warunkach służy jako główna brama wjazdowa dla wirusa HIV-1 do komórek odpornościowych T CD4+. Brak tego receptora zapewnia organizmowi naturalną, genetyczną odporność na zakażenie. Choć procedura przeszczepu była obarczona ogromnym ryzykiem, w tym śmiertelnością sięgającą 10%–20% w pierwszym roku po zabiegu, pozwoliła ona pacjentowi na całkowite zaprzestanie przyjmowania terapii antyretrowirusowej (ART) dwa lata po operacji.

W momencie oficjalnej publikacji raportu medycznego w renomowanym czasopiśmie naukowym „Nature Microbiology”, co miało miejsce 13 kwietnia 2026 roku, w organizmie mężczyzny nie wykryto żadnych mierzalnych śladów wirusa. Wynik ten silnie potwierdza naukową hipotezę o osiągnięciu pełnej remisji u pacjenta. Główny autor tego przełomowego badania, doktor Anders Eyvind Myhre, szczegółowo odnotował wyraźny spadek poziomu przeciwciał anty-HIV oraz całkowity brak specyficznej odpowiedzi limfocytów T na wirusa. Takie zjawiska jednoznacznie wskazują na niemal całkowite zatarcie biologicznej pamięci układu odpornościowego o przebytej chorobie. Niezwykle istotną wartość naukową stanowi również zaobserwowanie zjawiska „pełnego chimeryzmu”, czyli procesu, w którym układ odpornościowy pacjenta został w całości zastąpiony komórkami dawcy, nie tylko w szpiku, ale i w tkankach jelit, gdzie wirus zazwyczaj bytuje w formie utajonej.

Opisywany przypadek z Norwegii znacząco poszerza bardzo krótką i ekskluzywną listę osób, u których udało się doprowadzić do funkcjonalnego wyleczenia, podążając śladem takich medycznych kamieni milowych jak „pacjent berliński” z 2009 roku. Warto zauważyć, że częstotliwość występowania dobroczynnej mutacji CCR5Δ32/Δ32 w krajach skandynawskich jest relatywnie wysoka i szacuje się ją na około jeden przypadek na stu mieszkańców. Mimo tak spektakularnego i optymistycznego wyniku, międzynarodowi eksperci, w tym przedstawiciele konsorcjum IciStem, stanowczo podkreślają, że przeszczep komórek macierzystych nie może być traktowany jako metoda skalowalna dla milionów pacjentów na całym świecie. Główną przeszkodą pozostaje ekstremalnie wysoka inwazyjność zabiegu oraz towarzyszące mu komplikacje, w tym ostra choroba „przeszczep przeciw gospodarzowi”, której doświadczył również pacjent z Oslo.

Obecnie priorytetem dla środowiska naukowego pozostaje opracowanie znacznie bezpieczniejszych i mniej obciążających organizm strategii terapeutycznych. Badacze pokładają nadzieje w rozwoju nowoczesnej inżynierii genetycznej, która w przyszłości mogłaby pozwolić na sztuczne wywołanie efektu odporności genetycznej poprzez naśladowanie mutacji CCR5. Takie innowacyjne podejście mogłoby otworzyć drogę do bezpiecznego eliminowania wirusa u szerokiej populacji pacjentów, bez konieczności uciekania się do ryzykownych operacji transplantacyjnych, które obecnie stanowią jedyny sposób na pokonanie HIV u pacjentów z chorobami nowotworowymi. Naukowcy wierzą, że dane zebrane podczas leczenia pacjenta z Oslo dostarczą niezbędnych informacji do dalszego doskonalenia tych technologii.