UE wprowadza zakaz niszczenia niesprzedanych tekstyliów od lipca 2026 roku

Unia Europejska wprowadziła przełomowe regulacje w ramach Rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR), które mają na celu drastyczne ukrócenie marnotrawstwa i promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym na niespotykaną dotąd skalę. Od 19 lipca 2026 roku największe przedsiębiorstwa działające na wspólnym rynku unijnym zostaną objęte całkowitym zakazem niszczenia niesprzedanej odzieży, akcesoriów oraz obuwia, co stanowi istotny krok w walce z negatywnymi skutkami nadprodukcji. Jest to jasny sygnał dla branży modowej, że era bezkarnego pozbywania się pełnowartościowych nadwyżek produkcyjnych dobiega końca. Dla podmiotów o średniej wielkości przewidziano odpowiednio dłuższy okres dostosowawczy, co oznacza, że nowe restrykcje zaczną ich obowiązywać dopiero od lipca 2030 roku.

Nowe przepisy, które Komisja Europejska oficjalnie przyjęła 9 lutego 2026 roku, mają bezpośrednio uderzyć w problem ogromnego śladu węglowego generowanego przez sektor tekstylny w Europie. Statystyki są alarmujące: każdego roku w krajach członkowskich utylizuje się od 4% do 9% wszystkich niesprzedanych tekstyliów, co prowadzi do emisji około 5,6 miliona ton CO2. Skala ta jest wstrząsająca, gdyż odpowiada całkowitej emisji netto Szwecji odnotowanej w 2021 roku. Wprowadzenie zmian jest niezbędne, ponieważ zwiększenie poziomu recyklingu o zaledwie 10% może przynieść wymierne korzyści ekologiczne, w tym redukcję emisji dwutlenku węgla o 440 000 ton rocznie oraz oszczędność zasobów wodnych rzędu 8,8 miliarda metrów sześciennych, co ma kluczowe znaczenie w dobie narastających problemów z dostępem do wody.

Rozporządzenie ESPR nakłada na firmy obowiązek poszukiwania w pierwszej kolejności alternatywnych i bardziej ekologicznych dróg zagospodarowania niesprzedanego asortymentu, zamiast ich pochopnej utylizacji. Przedsiębiorcy będą musieli udowodnić, że podjęli realne próby odsprzedaży, odświeżenia produktów, przekazania ich w formie darowizny na cele społeczne lub poddania profesjonalnemu recyklingowi. Dodatkowo, do połowy 2026 roku branża odzieżowa i obuwnicza zostanie objęta systemem Cyfrowych Paszportów Produktów (DPP). Dzięki zintegrowanym kodom QR konsumenci i organy nadzorcze zyskają natychmiastowy dostęp do szczegółowych, maszynowo czytelnych danych o pochodzeniu artykułu, jego składzie surowcowym oraz możliwościach przetworzenia, co ma zapewnić pełną transparentność całego łańcucha dostaw zgodnie z otwartymi standardami.

Transparentność ta zostanie dodatkowo wzmocniona przez surowy obowiązek corocznego, publicznego raportowania ilości wycofanych z rynku towarów oraz konkretnych strategii zarządzania nimi. Duże korporacje będą musiały opublikować pierwsze takie zestawienia już w 2026 roku, bazując na danych operacyjnych zgromadzonych w roku 2025, podczas gdy średnie firmy dołączą do tego systemu sprawozdawczego w 2030 roku. Te kompleksowe działania regulacyjne mają na celu wywołanie fundamentalnej zmiany mentalności w przemyśle – całkowite odejście od przestarzałego modelu liniowego na rzecz nowoczesnej gospodarki cyrkularnej. W nowej rzeczywistości gospodarczej to trwałość wyrobów, łatwość ich naprawy oraz możliwość ponownego wykorzystania surowców staną się kluczowymi wskaźnikami sukcesu rynkowego i odpowiedzialności biznesu.