De ringvormige zonsverduistering boven Antarctica opent het astronomische jaar 2026

De astronomische kalender van 2026 wordt op dinsdag 17 februari geopend met een indrukwekkende ringvormige zonsverduistering. Dit fenomeen vindt plaats wanneer de maan zich nabij haar apogeum bevindt, waardoor zij vanaf de aarde gezien een te kleine schijnbare omvang heeft om de zon volledig te bedekken. Het resultaat is de karakteristieke "ring van vuur", waarbij een heldere rand van de zon zichtbaar blijft rondom het donkere silhouet van de maan. Experts hebben berekend dat de maan tijdens het hoogtepunt van de verduistering ongeveer 96,3% van het zonsoppervlak zal maskeren, een fase die op het centrale punt van zichtbaarheid precies 2 minuten en 20 seconden zal duren.

De zone waarin de volledige ringvormige fase waargenomen kan worden, is uiterst beperkt en bevindt zich hoofdzakelijk boven de afgelegen gebieden van Antarctica en de Zuidelijke Oceaan. Wetenschappers en avonturiers kunnen het spektakel volgen vanuit specifieke observatiepunten op het land, zoals het door Europeanen beheerde Concordia-station op het Dome C-plateau en het Russische Mirny-station in Queen Mary Land. Het pad van de verduistering strekt zich uit over een lengte van circa 4.282 kilometer (2.661 mijl) en heeft een breedte van ongeveer 616 kilometer (383 mijl). Terwijl de schaduw over West-Antarctica trekt en de kust van de Daviszee schampt, biedt dit een uniek schouwspel voor de weinige aanwezigen in dit ijzige gebied.

Buiten deze smalle strook is de gebeurtenis zichtbaar als een gedeeltelijke zonsverduistering in de zuidelijkste delen van Zuid-Amerika en Afrika. Inwoners van landen zoals Argentinië, Chili, Madagaskar en Zuid-Afrika krijgen de kans om een deel van het spektakel mee te pakken. In de Chileense stad Punta Arenas zal de verduistering bijvoorbeeld rond 21:08 uur lokale tijd een dekking van ongeveer 5% bereiken, net voordat de zon ondergaat. Hoewel waarnemers op het noordelijk halfrond, waaronder in Mexico, dit specifieke evenement moeten missen, markeert 17 februari de start van een druk astronomisch jaar. In 2026 staan namelijk ook een totale maansverduistering op 3 maart en een totale zonsverduistering op 12 augustus op de planning. Bovendien valt de nieuwe maan van februari samen met het begin van het Chinese Nieuwjaar, het Jaar van het Vuurpaard, terwijl de daaropvolgende wassende maan op 18 februari het begin van de islamitische vastenmaand Ramadan inluidt.

Vanuit een wetenschappelijk perspectief is deze eclips gecatalogiseerd als de 61e gebeurtenis binnen de Solar Saros-serie 121. Deze geometrische cyclus herhaalt zich elke 18 jaar, 11 dagen en ongeveer 8 uur. De geschiedenis van Saros 121 begon al op 25 april 944 na Christus met een gedeeltelijke verduistering, en de ringvormige fase zal naar verwachting voortduren tot 28 februari 2044. Tegelijkertijd viert het NASA Marshall Space Flight Center's Observatory in 2026 een bijzonder jubileum; het is dan 20 jaar geleden dat de faciliteit in 2006 werd omgevormd tot een observatorium voor maan- en meteorenonderzoek, nadat het sinds 1968 als zonne-observatorium diende. Dit centrum speelt momenteel een cruciale rol in moderne ruimtevaartprogramma's, waaronder de Artemis II-missie, de bemande vlucht naar de maan die gepland staat voor lancering in februari 2026.

Voor het overgrote deel van de wereldbevolking dat zich buiten de directe zichtbaarheidslijnen bevindt, bieden digitale uitzendingen van diverse observatoria een uitkomst om het evenement toch live te volgen. Voor degenen die wel in de gelegenheid zijn om de gedeeltelijke fasen met eigen ogen te zien, blijft het strikte veiligheidsprotocol van kracht. Het gebruik van gecertificeerde filters of een gespecialiseerde eclipsbril is absoluut noodzakelijk om blijvende oogschade te voorkomen. Zonder deze bescherming is het direct kijken naar de zon, zelfs tijdens een verduistering, uiterst gevaarlijk voor het menselijk gezichtsvermogen.