Misja Juno koryguje wymiary Jowisza: Gazowy olbrzym jest mniejszy i bardziej spłaszczony niż sądzono

Sonda kosmiczna NASA o nazwie Juno dostarczyła wspólnocie naukowej najbardziej precyzyjne dane ilościowe dotyczące rzeczywistych rozmiarów Jowisza, co stało się impulsem do gruntownej rewizji dotychczasowych wyobrażeń na temat tego gazowego giganta. Szczegółowa analiza, która została opublikowana na łamach prestiżowego czasopisma „Nature Astronomy” na początku lutego 2026 roku, wskazuje jednoznacznie, że planeta jest nieco mniejsza i charakteryzuje się znacznie większym spłaszczeniem na biegunach, niż przyjmowano w nauce przez niemal pół wieku. Te nowo zdefiniowane parametry geometryczne mają fundamentalne znaczenie dla współczesnej planetologii, pozwalając na tworzenie znacznie dokładniejszych modeli fizycznych i chemicznych opisujących strukturę wewnętrzną tej potężnej planety.

Przez blisko pięć dekad modele naukowe opierały się na zaledwie sześciu pomiarach wymiarów planety, które uzyskano jeszcze w latach 70. XX wieku dzięki pionierskim misjom sond Pioneer 10, Voyager 1 oraz Voyager 2. Te wczesne wyprawy badawcze, choć przełomowe w swoim czasie, nie były w stanie w pełni uwzględnić skomplikowanego wpływu potężnych wiatrów strefowych wiejących w atmosferze Jowisza, co wprowadzało istotne rozbieżności do późniejszych obliczeń teoretycznych. Przełom nastąpił dzięki sondzie Juno, która operuje na orbicie Jowisza nieprzerwanie od 2016 roku. Kluczowym momentem dla powodzenia badań była rekonfiguracja misji przeprowadzona w 2021 roku, która umożliwiła wykorzystanie unikalnej, wydłużonej trajektorii lotu. Dzięki tej zmianie naukowcy zyskali możliwość śledzenia z niespotykaną dotąd precyzją zniekształceń sygnałów radiowych przechodzących przez gęstą atmosferę planety, co w praktyce badawczej odpowiada zaawansowanej tomografii komputerowej całego globu.

Najważniejsze wyniki badań, przeprowadzonych przez międzynarodowy zespół pod kierownictwem ekspertów z Instytutu Weizmanna, rzucają nowe światło na anatomię giganta, wskazując na mniejszą średnicę równikową oraz wyraźniejsze spłaszczenie w porównaniu z wszelkimi wcześniejszymi szacunkami. Z pomiarów wynika, że średnica równikowa Jowisza na poziomie ciśnienia 1 bara jest o około 8 kilometrów mniejsza, niż sądzono przez ostatnie dziesięciolecia. Z kolei promień polarny okazał się mniejszy o wartość od 12 do 24 kilometrów, co stanowi dowód na znacznie silniejszą kompresję planety w okolicach jej osi obrotu. Profesor Yohai Kaspi z Instytutu Weizmanna zaznaczył, że te nowe dane, będące owocem skrupulatnej analizy 26 nowych pomiarów, pozwoliły zredukować niepewność w określaniu kształtu planety aż o rząd wielkości, co jest osiągnięciem bezprecedensowym w historii badań kosmicznych.

Zaktualizowane parametry, które oficjalnie ujrzały światło dzienne 2 lutego 2026 roku, ustalają promień równikowy Jowisza na poziomie 71 488 km, natomiast promień polarny na 66 842 km przy ciśnieniu 1 bara. Precyzyjne uwzględnienie wpływu wiatrów strefowych, które generują wariacje w siłach odśrodkowych sięgające rzędu 10 kilometrów, pozwoliło w końcu na pełną synchronizację danych grawitacyjnych z obserwacjami atmosferycznymi. Jako najbardziej masywna planeta w naszym Układzie Słonecznym, Jowisz odgrywa kluczową rolę w stabilizacji i kształtowaniu orbit innych światów. Te doprecyzowane parametry służą obecnie jako krytycznie ważny punkt odniesienia dla modelowania egzoplanet typu „gorący Jowisz” krążących wokół odległych gwiazd i zapewniają znacznie lepszą zgodność teoretycznych modeli budowy wnętrza planety z faktycznymi danymi uzyskanymi z bezpośrednich obserwacji.