Nowe Dowody Geomorfologiczne Wzmacniają Hipotezę o Starożytnym Oceanie na Marsie

Publikacja ze stycznia 2026 roku w czasopiśmie naukowym npj Space Exploration przedstawia dowody geomorfologiczne znacząco wzmacniające tezę o istnieniu rozległego oceanu na północnej półkuli Marsa w odległej przeszłości. Odkrycie to sugeruje, że Czerwona Planeta mogła w pewnym momencie swojej historii przypominać Ziemię, co rodzi fundamentalne pytania dotyczące potencjału do podtrzymywania życia pozaziemskiego. Badania koncentrowały się na analizie Valles Marineris, największego systemu kanionów w Układzie Słonecznym, rozciągającego się wzdłuż równika planety.

Kluczowym elementem analizy było zidentyfikowanie formacji określanych jako „osady czołowe skarpy” (SFD) w obrębie regionu Coprates Chasma, będącego częścią Valles Marineris. Te struktury, interpretowane jako pozostałości starożytnych delt rzecznych, wykazują zaskakującą spójność wysokości, mieszcząc się w przedziale szacowanym na -3750 do -3650 metrów poniżej umownego poziomu odniesienia. Taka jednolitość w rozmieszczeniu osadów silnie przemawia za istnieniem rozległego, stabilnego zbiornika wodnego, którego linia brzegowa została utrwalona w geologii marsjańskiej.

W projekcie badawczym uczestniczył zespół naukowców, w tym główny badacz, Ignatius Argadestya, doktorant z Uniwersytetu w Bernie, oraz instytucje takie jak Włoski Narodowy Instytut Astrofizyki (INAF), w tym Obserwatorium Astronomiczne w Padwie. Do rekonstrukcji krajobrazu wykorzystano dane orbitalne o wysokiej rozdzielczości pozyskane z instrumentów pokładowych, w tym kamery CaSSIS na europejskim satelicie ExoMars Trace Gas Orbiter, a także dane z sond NASA Mars Express i Mars Reconnaissance Orbiter. Szacuje się, że objętość tego prehistorycznego oceanu mogła być porównywalna z ziemskim Oceanem Arktycznym, a okres jego istnienia datowany jest na około trzy miliardy lat wstecz, obejmującym późny Hesperian i wczesny Amazonian.

Geomorfologiczne dowody, takie jak obecność spękanych od wyschnięcia osadów przykrytych później przez wydmy uformowane przez wiatr, dostarczają sekwencji zdarzeń wskazujących na późniejsze wyparowanie wody. Profesor Fritz Schlunegger z Uniwersytetu w Bernie podkreślił, że geometria zidentyfikowanych struktur jest analogiczna do delt rzecznych znanych z Ziemi, które powstają wyłącznie w miejscach, gdzie rzeki wpadają do oceanów. Ta analogia z ziemskimi procesami geologicznymi stanowi jeden z najmocniejszych argumentów za istnieniem rozległego basenu wodnego.

Kontekst naukowy wskazuje, że te najnowsze ustalenia stanowią jedne z najbardziej konkretnych dowodów na rzecz istnienia tego pradawnego oceanu, budując na wcześniejszych hipotezach. Precyzyjne mapowanie linii brzegowej na podstawie SFD oferuje nowe dane, które mogą przechylić szalę na korzyść scenariusza z rozległym, płynnym oceanem na półkuli północnej. Implikacje tego odkrycia są dalekosiężne dla astrobiologii, ponieważ sugerują, że okresy stabilnych warunków powierzchniowych, potencjalnie sprzyjających życiu, mogły trwać dłużej, niż wcześniej zakładano. Zrozumienie, gdzie i kiedy istniała woda, jest nadrzędne dla wyboru celów przyszłych misji eksploracyjnych poszukujących śladów dawnego życia.