Mars'ın Kuzey Yarımküresinde Antik Okyanus Hipotezini Güçlendiren Jeomorfolojik Kanıtlar

Gezegen bilimleri alanında, Mars'ın geçmişinde geniş bir okyanusun varlığını destekleyen yeni jeomorfolojik bulgular yayımlandı. Bu keşif, Kızıl Gezegen'in bir zamanlar Dünya'ya benzer şekilde, yaşamı barındırma potansiyeline sahip olabilecek sulu bir ortama sahip olduğu yönündeki hipotezi kuvvetlendiriyor. Söz konusu bulgular, Ocak 2026'da saygın bilimsel yayın organı npj Space Exploration'da bilimsel makale olarak sunuldu.

Araştırmanın odak noktası, Güneş Sistemi'nin en büyük kanyon sistemi olan ve gezegenin ekvator kuşağı boyunca uzanan Valles Marineris oldu. Çalışma, Valles Marineris'in Coprates Chasma bölgesinde, Dünya'daki nehir deltası birikintileri olarak yorumlanan "yamaç önü yığıntıları" (SFD) olarak adlandırılan jeolojik oluşumların tespitini detaylandırdı. Araştırmacılar, bu yapıların nehirlerin durgun bir su kütlesine, muhtemelen bir okyanusa döküldüğü noktaları işaret ettiğini öne sürüyorlar.

Bu deltaların tutarlı bir yükselti aralığında, tahmini olarak -3750 ile -3650 metre arasında bulunduğu belirlendi. Bu tutarlılık, bilim insanlarına göre gezegen çapında bir kıyı çizgisinin varlığına dair somut bir kanıt sunuyor. Bu bulgular, Mars'ın yaklaşık üç milyar yıl önce, Dünya'nın Arktik Okyanusu ile karşılaştırılabilir büyüklükte bir okyanusa sahip olduğunu gösteriyor.

Çalışmanın baş araştırmacısı Bern Üniversitesi'nden doktora öğrencisi Ignatius Argadestya ile İtalyan Ulusal Astrofizik Enstitüsü'ne (INAF) bağlı Padua Gözlemevi bu keşfe katkıda bulundu. Araştırmacılar, verilerini elde etmek için Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) ExoMars İz Gazı Yörünge Aracı'ndaki CaSSIS kamerası ile NASA'nın Mars Keşif Yörünge Aracı ve Mars Express uydularından gelen yüksek çözünürlüklü yörünge verilerini birleştirdi. Bern Üniversitesi'nden Dış Kaynaklı Jeoloji Profesörü Fritz Schlunegger, bu yapıların Dünya'daki örneklere olan benzerliğini vurgulayarak, bu bulguların Mars'ta üç milyar yıl önce bir okyanusun varlığına dair önceki bilimsel kanıtları doğruladığını belirtti.

Bu yeni veriler, Mars'ın suyunun kısa süreli sellerden mi yoksa uzun süreli okyanus sistemlerinden mi kaynaklandığı sorusuna yanıt arayan önceki araştırmaların ötesine geçiyor. Argadestya'nın belirttiği gibi, bu keşfin en önemli çıkarımı, Mars'ın gezegensel ölçekte kararlı yüzey suyunu daha önce düşünülenden daha uzun süre sürdürmüş olabileceği yönündedir. Bu durum, yaşam için potansiyel olarak elverişli yüzey koşullarının daha uzun süre devam ettiğini ima etmektedir. Bu bulgular aynı zamanda, Mars'ın nasıl büyük su kütlelerini destekleyip daha sonra kuraklaştığını açıklamaya çalışan iklim modellerinin test edilmesine de yardımcı olmaktadır.