Bằng chứng Địa mạo Mới Củng cố Giả thuyết về Đại dương Cổ đại trên Sao Hỏa

Các bằng chứng địa mạo mới được công bố vào tháng 1 năm 2026 trong tạp chí npj Space Exploration đã củng cố mạnh mẽ giả thuyết về một đại dương rộng lớn từng bao phủ phần lớn bán cầu bắc của Sao Hỏa. Phát hiện này ngụ ý rằng Hành tinh Đỏ từng có điều kiện bề mặt ẩm ướt và có khả năng duy trì sự sống trong thời gian dài hơn so với những suy đoán trước đây. Nghiên cứu tập trung vào Valles Marineris, hệ thống hẻm núi lớn nhất Hệ Mặt Trời, nằm dọc theo vành đai xích đạo của hành tinh này, nơi các nhà khoa học đã xác định được các cấu trúc địa chất quan trọng.

Trọng tâm của nghiên cứu là khu vực Coprates Chasma thuộc Valles Marineris, nơi các nhà nghiên cứu đã xác định được các "cấu trúc lắng đọng trước vách đá" (SFD), được diễn giải là các trầm tích đồng bằng sông cổ đại. Những thành tạo này được tìm thấy ở một phạm vi độ cao nhất quán, ước tính nằm trong khoảng từ -3750 đến -3650 mét so với mực nước biển trung bình của hành tinh. Sự đồng nhất về độ cao của các SFD này trên nhiều đặc điểm địa chất khác nhau cung cấp một dấu hiệu rõ ràng về một đường bờ biển cổ đại, một bằng chứng hữu hình liên kết địa chất Sao Hỏa với các quá trình trên Trái Đất liên quan đến các vùng nước ổn định.

Nhóm nghiên cứu quốc tế này bao gồm Ignatius Argadestya, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Bern và là tác giả chính, cùng với sự hợp tác của Đại học Bern và Viện Vật lý Thiên văn Quốc gia Ý (INAF), cụ thể là Đài quan sát Thiên văn Padua. Họ đã sử dụng dữ liệu ảnh có độ phân giải cao từ các thiết bị quan sát quỹ đạo, bao gồm CaSSIS trên Tàu quỹ đạo Khí vết ExoMars của ESA, cùng với dữ liệu từ Mars Express của ESA và Mars Reconnaissance Orbiter của NASA. Việc sử dụng các hình ảnh vệ tinh có độ chi tiết cao này cho phép các nhà khoa học nghiên cứu cảnh quan Sao Hỏa một cách chi tiết, khảo sát và lập bản đồ các cấu trúc địa mạo tinh vi.

Đại dương cổ đại được suy luận có quy mô tương đương với Bắc Băng Dương của Trái Đất, một ước tính đã được các nhà khoa học NASA đưa ra trước đây dựa trên tỷ lệ đồng vị nước, tuy nhiên, các tuyên bố trước đây thường dựa trên dữ liệu gián tiếp hoặc kém chính xác hơn. Nghiên cứu mới này, thông qua việc xác định các đồng bằng sông (delta) đổ ra đại dương, mang lại bằng chứng địa chất trực tiếp và cụ thể hơn cho sự tồn tại và kích thước của đại dương này, có niên đại khoảng ba tỷ năm trước. Giáo sư Fritz Schlunegger từ Đại học Bern nhấn mạnh rằng các cấu trúc đồng bằng sông hình quạt được xác định rất giống với các đồng bằng sông cổ điển trên Trái Đất, nơi các con sông đổ trầm tích vào một vùng nước tĩnh.

Việc xác định các SFD này như là hồ sơ về mức nước biển cao nhất cho thấy đây là thời điểm có sự sẵn có lớn nhất của nước bề mặt trên Sao Hỏa, diễn ra giữa thời kỳ Hesperian muộn và Amazonian sớm. Phát hiện này có ý nghĩa sâu sắc đối với việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất và hiểu biết về sự tiến hóa của các hành tinh, vì sự tồn tại của một đại dương lớn và ổn định ngụ ý một môi trường bề mặt ấm áp và ẩm ướt kéo dài hơn. Những dấu hiệu địa chất này, cùng với các bằng chứng trước đó về các vết nứt bùn hóa thạch và cồn cát cổ đại, đang dần vẽ nên bức tranh về một Sao Hỏa khác biệt hoàn toàn so với hành tinh khô cằn hiện tại. Argadestya kết luận rằng khám phá này cung cấp bằng chứng vững chắc cho một đại dương trải rộng khắp bán cầu bắc, củng cố quan điểm rằng Sao Hỏa đã từng là một hành tinh có khả năng sinh sống được trong một giai đoạn đáng kể của lịch sử sơ khai của nó.