Ostateczne Wyjaśnienie Wstrząsów na Santorini: Magmowa Intruzja Falowa

Międzynarodowy zespół badawczy przedstawił ostateczne wyjaśnienie intensywnej aktywności sejsmicznej, która dotknęła obszar Santorini-Amorgos na początku 2025 roku. Badania, opublikowane w periodyku „Science”, jednoznacznie wskazują, że kryzys sejsmiczny był napędzany przez masywną, falującą intruzję magmy, a nie przez klasyczne poślizgi na uskokach tektonicznych. Odkrycie to rozwiało początkowe obawy o bezpośrednie zagrożenie erupcją, wskazując na złożone procesy podpowierzchniowe.

Intruzja obejmowała ciało magmy rozprzestrzeniające się na głębokości przekraczającej 10 kilometrów w skorupie ziemskiej, czerpiące źródło z podziemnego rezerwuaru łączącego wulkan Santorini z podwodnym wulkanem Kolumbo. Szacuje się, że objętość zaangażowanej magmy odpowiada niemal 200 000 basenów olimpijskich, co obrazuje skalę podziemnego przemieszczenia materiału. Santorini, będąc częścią łuku helleńskiego, ma historię katastrofalnych erupcji, w tym erupcji minojskiej około 1620 roku przed naszą erą, co nadaje kontekst potencjalnym zagrożeniom geologicznym regionu.

Naukowcy zastosowali zaawansowane techniki uczenia maszynowego do analizy ponad 25 000 zarejestrowanych trzęsień ziemi, które posłużyły jako „wirtualne głębokie mierniki naprężeń” do precyzyjnego mapowania ruchu. Analiza ujawniła, że magma przemieszczała się w kaskadowych pulsach, co skutkowało cyklicznym otwieraniem i zamykaniem szczelin w skałach, wyzwalając tym samym wysoką częstotliwość odczuwalnych wstrząsów. Kluczowe ustalenie stanowi fakt, że intruzja magmy nie posiadała wystarczającego ciśnienia ani wyporności, aby dotrzeć do powierzchni, co uspokoiło obawy o natychmiastową erupcję.

Szczegółowe obrazowanie spatiotemporalne wykazało, że intruzja magmowego dajku nie była procesem prostym i jednokierunkowym, lecz odbijała się falami, co jest zjawiskiem bardziej złożonym, niż wcześniej zakładano w modelach geofizycznych. Ten dynamiczny, pulsujący mechanizm, określany jako „pompujący” przepływ magmy, jest teraz podstawą do tworzenia bardziej wiarygodnych, opartych na fizyce prognoz erupcji i oceny zagrożeń wulkanicznych. Badania te potwierdzają również powiązanie między systemami magmowymi Santorini a pobliskim podwodnym wulkanem Kolumbo, którego ostatnia erupcja w 1650 roku naszej ery spowodowała ofiary na Santorini.

Wykorzystanie uczenia maszynowego do analizy tak dużej liczby zdarzeń sejsmicznych, obejmującej okres od późnego stycznia do wczesnego marca 2025 roku, stanowi znaczący krok w monitorowaniu podziemnych procesów geologicznych. Zdarzenie to, z setkami odczuwalnych wstrząsów, w tym kilkoma przekraczającymi magnitudę 5.0, wymusiło lokalny stan wyjątkowy i czasowe zamknięcie szkół na wyspie, zanim mechanizm został zidentyfikowany.