Analyse bevestigt magmatische intrusie als oorzaak van aardbevingscrisis op Santorini in 2025

Internationale onderzoekers hebben een definitieve verklaring geboden voor de intense seismische onrust die de regio Santorini-Amorgos begin 2025 teisterde. Een studie, gepubliceerd in het tijdschrift Science, bevestigt dat de seismische crisis werd veroorzaakt door een massale, golfachtige magmatische intrusie, en niet door het verschuiven van een tektonische breuklijn. Deze intrusie omvatte een magmalichaam dat zich op dieptes van meer dan 20 kilometer in de aardkorst verspreidde, voortkomend uit een ondergronds reservoir dat zowel de vulkaan van Santorini als de nabijgelegen onderzeese vulkaan Kolumbo met elkaar verbindt.

Wetenschappers, onder wie onderzoekers van University College London (UCL), analyseerden meer dan 25.000 aardbevingen die tussen eind januari en begin maart 2025 plaatsvonden. Honderden van deze bevingen werden geregistreerd met magnitudes die 4.5 overschreden, wat leidde tot een lokale noodtoestand en de tijdelijke sluiting van scholen op Santorini. De kern van de bevinding ligt in de geavanceerde analyse van de aardbevingsgegevens, waarbij machine learning-technieken werden toegepast om de meer dan 25.000 bevingen nauwkeurig te detecteren en te lokaliseren.

Deze techniek stelde de wetenschappers in staat de beweging van het onder druk staande magma met ongekend detail in ruimte en tijd te visualiseren, waarbij de trillingen fungeerden als virtuele diepe spanningsmeters om ondergrondse stressveranderingen in kaart te brengen. De analyse toonde aan dat het magma zich voortplantte in cascaderende pulsen, waarbij het nieuwe breuken opende en bestaande sloot, wat de hoge frequentie van de gevoelde aardbevingen veroorzaakte. Dit complexe, 'pompende' gedrag van de magmatische dijk strekte zich horizontaal uit over een gebied van ongeveer 20 kilometer.

Het volume van het geïntrudeerde magma wordt geschat op een hoeveelheid die bijna 200.000 Olympische zwembaden zou kunnen vullen. Cruciaal voor de lokale bevolking was de vaststelling dat het geïntrudeerde magma niet de noodzakelijke druk en opwaartse kracht bezat om het oppervlak te bereiken en een eruptie te veroorzaken, waarmee de onmiddellijke uitbarstingszorgen werden weggenomen. De bevindingen sluiten de mogelijkheid van een tektonische breuk als primaire oorzaak uit en wijzen op een puur magmatisch proces dat de aardbevingszwerm initieerde.

De methodologie die voor dit onderzoek is gebruikt, vertegenwoordigt een vooruitgang in de geofysica, met name door de integratie van machine learning en driedimensionale beeldvorming, zoals de CoulSeS-techniek. Dit levert een hoge resolutie voor het in kaart brengen van dynamische processen diep onder de zeebodem. De studie benadrukt het belang van dergelijke hoog-resolutie monitoring, gezien de nabijheid van bevolkingscentra tot actieve vulkanische systemen zoals Kolumbo, dat op slechts 7 kilometer van Santorini ligt.