Odkrycie głębokowodnej ekosystemy na wyciekach metanu na północny wschód od Japonii

Ocean po raz kolejny udowodnił, że pojęcie „granicy” jest jedynie odzwierciedleniem naszej obecnej wiedzy. Naukowcy zlokalizowali na północno-zachodnim Pacyfiku, w strefie hadalnej (najgłębszej części oceanu) Rowu Kurylsko-Kamczackiego oraz zachodniej części Rowu Aleuckiego, najbardziej rozległe i najgłębiej położone skupiska życia, które czerpie energię z chemosyntezy. Energia ta pochodzi z metanu i siarkowodoru wydobywających się z dna morskiego.

Przełomowe Odkrycie

Szczegóły tej pracy opublikowano 30 lipca 2025 roku w prestiżowym czasopiśmie „Nature”. Badacze opisali „rzeki życia” na głębokościach sięgających 9 533 metrów – tam, gdzie panuje wieczna ciemność, chłód i miażdżące ciśnienie, a światło słoneczne nigdy nie dociera.

Kluczowym wnioskiem jest to, że strefa hadalna wcale nie jest jałowym mułem. Stanowi ona aktywny biogeochemiczny węzeł. Ruchy tektoniczne i pęknięcia dostarczają tam płyny, a mikroorganizmy przetwarzają związki chemiczne, tworząc podstawę łańcucha pokarmowego.

Ekspedycja, realizowana w dniach od 8 lipca do 17 sierpnia 2024 roku, odbyła się na pokładzie statku badawczego wyposażonego w pojazd załogowy „Fendouzhe” (Striver). Podczas serii zanurzeń zespół po raz pierwszy zaobserwował gęste kolonie społeczności chemosyntetycznych. Następnie przeprowadzono rozpoznanie skali zjawiska na podobnych obszarach geologicznych.

W trakcie 19 zanurzeń naukowcy dokumentowali, filmowali i pobierali próbki tych zgrupowań. Ustalono, że ciągną się one pasem o długości około 2 500 kilometrów wzdłuż podstawy pryzmy akumulacyjnej.

Mieszkańcy Głębin

Na tych ekstremalnych głębokościach kwitną społeczności, w których dominują:

• Rurkowce z rodziny Siboglinidae (frenulate siboglinids), rozpoznawalne po czerwonych „czułkach” bogatych w hemoglobina.
• Małże dwuskorupowe, w tym osobniki o sporych rozmiarach.
• Inne organizmy bentosowe, które przyłączają się do tego „wyspy energii”.

Jest to życie, które nie opiera się na materii organicznej „spadającej z góry”, lecz na symbiozie zwierząt i mikrobów zdolnych do transformacji płynów chemicznych w pożywienie.

Źródło Metanu

Analizy geochemiczne i izotopowe sugerują, że metan w tych rejonach jest związany z procesami mikrobiologicznymi zachodzącymi w głębokich warstwach osadów. To cenna wskazówka dotycząca funkcjonowania cyklu węglowego na ekstremalnych głębokościach.

W kontekście tych naukowych przełomów rośnie praktyczne zainteresowanie zasobami głębin. Przykładowo, Japonia planuje testowe wydobycie rzadkich metali z „mułu morskiego” w pobliżu wyspy Minamitorishima w styczniu 2026 roku (głębokości rzędu 5 000–6 000 m). Celem jest ocena wykonalności technologicznej i zminimalizowanie ryzyka surowcowego.

Co to odkrycie wnosi do „brzmienia” planety?

Można odnieść wrażenie, że Ziemia po prostu dodała bas do swojej orkiestry. Podczas gdy my przywykliśmy myśleć o „życiu” jako o czymś, co oddycha powietrzem i widzi słońce, na głębokości ponad dziewięciu kilometrów, ono spokojnie toczyło swoje życie, żywiąc się chemią pęknięć, a nie światłem. Tam, gdzie rysowaliśmy pustkę i ciszę, okazał się istnieć kolejny rejestr dźwiękowy.

W tym obrazie mówienie o „końcu świata” staje się niemal niestosowne. Nie ma końca. Są poziomy rezonansu. Powierzchnia gra melodie światła, lasy – powolne smyczki, miasta – nerwowy rytm, a gdzieś w hadalu cicho i uparcie pracuje kontrabas chemosyntezy. To mikroby przekształcające metan w fundament całego ekosystemu: rurkowce i małże, których życie nigdy nie zaznało świtu, ale idealnie wpisuje się w oddech planety.

Ocean nieustannie przypomina: granica to nie kres życia, lecz kres naszej wyobraźni.

Jeśli wsłuchamy się w znaczenie tej nuty, jest ono proste: życie jest o wiele głębsze niż nasze mapy, jedność jest o wiele szersza niż nasz gatunek, a nawet tam, gdzie jesteśmy pewni, że „nic nie ma”, świat kontynuuje swoją partię – cicho, bez świadków, ale w tej samej symfonii, w której brzmią również nasze głosy.