Kwiaty lwich paszcz potrafią zwiększyć produkcję nektaru i cukru w odpowiedzi na dźwięk brzęczenia pszczół

Najnowsze badania naukowe dostarczają dowodów na to, że niektóre gatunki roślin wykazują aktywną reakcję na bodźce akustyczne. To odkrycie zmusza do rewizji tradycyjnego postrzegania świata roślin jako środowiska wyłącznie pasywnego. Prace te, prowadzone pod kierownictwem profesor Franceski Barebello z Uniwersytetu w Turynie, zostały opublikowane w roku 2025 i koncentrowały się na kwiatach lwich paszcz (*Antirrhinum*). Naukowcy stwierdzili, że te rośliny są w stanie podnieść stężenie cukru w nektarze zaledwie w ciągu kilku minut od zarejestrowania symulowanego brzęczenia pszczół.

Ta adaptacyjna zmiana jest inicjowana przez mechaniczną wibrację kwiatów, gdy wykryją one określone częstotliwości dźwięku. Proces ten uruchamiany jest poprzez szybkie modyfikacje w ekspresji genów odpowiedzialnych za transport cukrów. Wcześniejsze eksperymenty, na przykład te przeprowadzane na wiesiołku Drummonda (*Oenothera drummondii*), sugerowały rolę percepcji akustycznej, jednak niniejsze badanie dowodzi bardziej bezpośredniej i błyskawicznej reorganizacji fizjologicznej.

Na poziomie molekularnym zespół badawczy zaobserwował zmienioną ekspresję genów regulujących zarówno syntezę, jak i transport cukrów, w reakcji na dźwięki wydawane przez pszczoły samotnice (*Rhodanthidium sticticum*). Ta modyfikacja nie tylko skutkowała wzrostem zawartości cukru, ale również zwiększeniem całkowitej objętości wydzielanego nektaru. Profesor Barebello podkreśliła, że zdolność roślin do rozróżniania sygnałów wibroakustycznych wydawanych przez pożyteczne zapylacze od sygnałów pochodzących od „złodziei nektaru” może stanowić kluczową strategię ewolucyjną, mającą na celu optymalizację alokacji zasobów.

Mechanizm, za pomocą którego rośliny odbierają dźwięk, nie jest jeszcze w pełni poznany. Naukowcy skłaniają się jednak ku hipotezie, że zaangażowane są w to mechanoreceptory – czyli komórki wrażliwe na oddziaływania mechaniczne, takie jak wibracje. Kwiaty mogą zatem pełnić rolę swoistych organów słuchowych, reagując drganiami na fale dźwiękowe, zwłaszcza te mieszczące się w zakresie częstotliwości charakterystycznych dla pszczół. Grupa badawcza, w skład której wchodzili specjaliści z Hiszpanii i Australii, wykorzystała zaawansowane techniki zapisu, aby precyzyjnie uchwycić subtelne sygnały wibracyjne emitowane przez owady.

Przeprowadzone eksperymenty wykazały, że reakcja roślin jest specyficzna dla danej częstotliwości, co odróżnia ją od reakcji na hałasy tła lub dźwięki wydawane przez niezapylające owady. Odkrycia te otwierają nowe perspektywy dla sektora rolno-przemysłowego. W przyszłości symulowanie brzęczenia pszczół może stać się ekologiczną metodą podnoszenia efektywności zapylania upraw. Te wnioski poszerzają naszą wiedzę na temat tego, jak rośliny postrzegają swoje otoczenie, uwzględniając czynniki biotyczne i abiotyczne, takie jak temperatura czy wiatr.

Demonstracja tak szybkiej i celowej rearanżacji fizjologicznej, powiązanej bezpośrednio z sukcesem reprodukcyjnym, uwypukla złożoność akustycznej ekologii świata roślin. Badacze kontynuują analizy, aby ustalić, czy te zmiany w nektarze będą przyciągać wyłącznie wysoce efektywne zapylacze, jakimi są *Rhodanthidium sticticum*, czy też zwiększą zainteresowanie również owadów kradnących nektar. Potwierdzenie selektywności tej reakcji umocniłoby paradygmat aktywnego uczestnictwa roślin w koewolucji z zapylaczami.