Aslanağzı Çiçekleri, Arı Vızıltısına Tepki Olarak Nektar Hacmini ve Şeker Yoğunluğunu Artırıyor

Bitkilerin yalnızca pasif organizmalar olduğu yönündeki geleneksel algıyı değiştiren yeni araştırmalar, bazı bitki türlerinin akustik uyarılara karşı aktif tepkiler verdiğini kanıtlıyor. 2025 yılında yayımlanan ve Torino Üniversitesi'nden Profesör Francesca Barbero'nun yönettiği çalışma, özellikle aslanağzı (*Antirrhinum*) çiçeklerine odaklandı. Bilim insanları, bu bitkilerin taklit edilmiş arı vızıltılarını algıladıktan sonraki birkaç dakika içinde nektarlarındaki şeker konsantrasyonunu yükseltebildiğini tespit etti.

Bu adaptif tepki, bitkinin belirli ses frekanslarını algılamasıyla tetiklenen çiçeklerdeki mekanik titreşimlerle başlıyor. Süreç, şeker taşınmasından sorumlu genlerin ekspresyonunda hızlı değişiklikleri tetikliyor. Daha önceki çalışmalar, örneğin akşamsefası (*Oenothera drummondii*) üzerinde yapılanlar, akustik algının rolüne işaret etse de, bu yeni araştırma çok daha doğrudan ve hızlı bir fizyolojik yeniden düzenleme sergiliyor.

Moleküler düzeyde, araştırmacılar arıların (özellikle *Rhodanthidium sticticum*) seslerine yanıt olarak şeker sentezini ve transferini düzenleyen genlerin ekspresyonunda değişiklikler kaydetti. Bu değişim, sadece şeker içeriğinin artmasıyla kalmadı; aynı zamanda salgılanan toplam nektar hacminde de bir artış gözlemlendi. Profesör Barbero, bitkilerin faydalı tozlayıcıların titreşim-akustik sinyalleri ile nektar hırsızlarının sinyallerini ayırt etme yeteneğinin, kaynak dağıtımını optimize etmek için evrimsel bir strateji olabileceğini belirtti.

Bitkilerin sesi nasıl algıladığı mekanizması henüz tam olarak aydınlatılmamış olsa da, bilim insanları titreşim gibi mekanik etkilere tepki veren hücreler olan mekanoreseptörlerin bu süreçte rol oynadığını varsayıyor. Çiçekler, özellikle arıların karakteristik frekans aralığındaki ses dalgalarına tepki olarak titreşerek adeta birer işitme organı gibi işlev görebilir. İspanya ve Avustralya'dan uzmanların da dahil olduğu araştırma ekibi, arıların yaydığı ince titreşim sinyallerini yakalamak için ileri kayıt teknolojilerinden yararlandı.

Deneyler, tozlayıcı seslerine verilen tepkinin, arka plan gürültülerinden veya tozlaşma yapmayan böcek seslerinden farklı olarak frekansa özgü olduğunu gösterdi. Bu bulgular, tarım sektörü için potansiyel yeni yollar açıyor; gelecekte arı vızıltısının taklit edilmesi, tarım ürünlerinin tozlaşma verimliliğini artırmanın ekolojik açıdan temiz bir yöntemi olabilir. Bu sonuçlar, bitkilerin sıcaklık ve rüzgar gibi biyotik ve abiyotik faktörlerin yanı sıra çevreyi algılama biçimine dair anlayışımızı genişletiyor.

Üreme başarısıyla doğrudan bağlantılı olan bu denli hızlı ve hedefe yönelik fizyolojik yeniden düzenlemenin kanıtlanması, bitkilerin akustik ekolojisinin karmaşıklığını vurguluyor. Bilim insanları şimdi, nektardaki bu değişikliklerin yalnızca *Rhodanthidium sticticum* gibi verimli tozlayıcıları çekip çekmeyeceğini yoksa nektar hırsızlarının da ilgisini artırıp artırmayacağını analiz etmeye devam ediyor. Bu tepkinin seçiciliğinin doğrulanması, bitkilerin tozlayıcılarla olan ortak evriminde aktif rol oynadığı paradigmasını güçlendirecektir.