Tylko dwa okazy na świecie: w brazylijskich dżunglach odkryto nieznany wcześniej gatunek drzewa

W grudniu 2025 roku, po przeprowadzeniu serii szczegółowych ekspedycji naukowych w głąb Parku Stanowego Serra do Mar, konkretnie w rejonie Cunha w stanie São Paulo w Brazylii, badacze oficjalnie opisali nowy, nieznany wcześniej gatunek rośliny – Myrcia barbata. To niezwykłe odkrycie dokonane w gęstych zaroślach Lasu Atlantyckiego stanowi dobitne przypomnienie o krytycznej wrażliwości różnorodności biologicznej tego regionu. Las Atlantycki jest uznawany za jeden z 25 najważniejszych globalnych „gorących punktów” (biodiversity hotspots), co oznacza obszary o wyjątkowym bogactwie gatunkowym, które są jednocześnie skrajnie zagrożone. Sytuacja jest alarmująca, ponieważ szacuje się, że ponad połowa pierwotnej pokrywy leśnej tego ekosystemu została już bezpowrotnie utracona w wyniku działalności człowieka.

Gatunek Myrcia barbata został sklasyfikowany w obrębie rodziny mirtowatych (Myrtaceae), do której należą tak powszechnie znane rośliny jak eukaliptus czy guawa, a także jest on bliskim krewnym brazylijskiej jabuticaby. Roślina ta wyróżnia się na tle innych specyficznym, gęstym owłosieniem o złocistym odcieniu, co skłoniło naukowców do nadania jej poetyckiego przydomka „rośliny noszącej złotą szatę w lesie”. Badacze sugerują, że te unikalne złote trichomy, czyli włoski roślinne, pełnią kluczowe funkcje adaptacyjne. Mają one za zadanie chronić roślinę przed stresem termicznym, ograniczać nadmierną transpirację wody oraz niwelować skutki intensywnego promieniowania ultrafioletowego, które jest szczególnie silne w jej wysokogórskim siedlisku, położonym na wysokości przekraczającej 1100 metrów nad poziomem morza. Warto dodać, że rodzina Myrtaceae osiąga w regionie Serra do Mar swoje apogeum różnorodności, z udokumentowaną obecnością aż 47 odrębnych gatunków.

Pomimo oficjalnego wprowadzenia do literatury naukowej, M. barbata natychmiast otrzymała status gatunku o „niewystarczających danych” (Data Deficient) w klasyfikacji zagrożenia, co wynika z jej skrajnie ograniczonego zasięgu występowania. Podczas zakrojonych na szeroką skalę prac terenowych, które trwały nieprzerwanie od 2019 do 2023 roku, biologom udało się zlokalizować zaledwie dwa żywe osobniki tego drzewa. Tak wysoki stopień rzadkości w połączeniu z bardzo specyficznymi wymaganiami środowiskowymi budzi ogromny niepokój wśród konserwatorów przyrody. Sytuację pogarsza fakt, że region ten coraz częściej nawiedzany jest przez ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak niespodziewane przymrozki czy gwałtowne powodzie, które dla tak nielicznej populacji mogą okazać się wyrokiem zagłady.

Park Stanowy Serra do Mar (PESM), który został powołany do życia w 1977 roku i rozciąga się na gigantycznej powierzchni 332 000 hektarów, jest obecnie największym kompleksem chronionym w obrębie brazylijskiego Lasu Atlantyckiego. Odnalezienie M. barbata w sektorze Cunha, będącym sercem parku, jest kolejnym dowodem na to, jak fundamentalne znaczenie ma ten biom dla przetrwania gatunków endemicznych. Eksperci podkreślają, że aby realnie poprawić status ochronny wielu rzadkich przedstawicieli rodziny Myrtaceae, niezbędne jest silne wsparcie ze strony rządu w implementacji polityki ekologicznej oraz dalsze powiększanie terenów objętych ścisłą ochroną. W obliczu narastających zagrożeń, takich jak postępująca fragmentacja siedlisk oraz niekontrolowana urbanizacja, konieczność podjęcia natychmiastowych działań ratunkowych dla M. barbata staje się oczywista, zwłaszcza że ogromna część brazylijskiej flory wciąż czeka na odkrycie, będąc jednocześnie na skraju wyginięcia.