Chỉ còn hai cá thể trên toàn thế giới: Phát hiện loài cây mới Myrcia barbata trong rừng rậm Brazil

Vào tháng 12 năm 2025, một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực thực vật học đã được đánh dấu khi các nhà khoa học chính thức mô tả một loài cây hoàn toàn mới mang tên Myrcia barbata. Phát hiện này là kết quả của những chuyến thám hiểm thực địa đầy gian nan tại khu vực Cunha, thuộc Công viên Bang Serra do Mar, bang São Paulo, Brazil. Việc tìm thấy loài thực vật này giữa những tán lá dày đặc của Rừng Đại Tây Dương không chỉ là một thành tựu khoa học mà còn là lời nhắc nhở về sự mong manh của hệ sinh thái nơi đây. Rừng Đại Tây Dương hiện được công nhận là một trong 25 điểm nóng về đa dạng sinh học trên toàn cầu, tuy nhiên, khu vực này đang đối mặt với thực trạng đau lòng khi hơn một nửa diện tích che phủ rừng nguyên sinh ban đầu đã bị tàn phá do các hoạt động của con người.

Myrcia barbata thuộc họ Myrtaceae, một họ thực vật quan trọng bao gồm cả những loài cây quen thuộc như ổi, bạch đàn và có mối liên hệ mật thiết với cây jabuticaba. Điểm đặc biệt khiến loài cây này trở nên nổi bật chính là lớp lông tơ dày đặc mang sắc vàng rực rỡ, khiến các nhà nghiên cứu đặt cho nó biệt danh đầy chất thơ là loài cây khoác áo choàng vàng trong rừng. Theo các chuyên gia, những sợi lông vàng này không chỉ có tác dụng thẩm mỹ mà còn là một cơ chế sinh học quan trọng giúp cây thích nghi với môi trường sống khắc nghiệt ở độ cao trên 1.100 mét. Chúng đóng vai trò bảo vệ cây khỏi tình trạng sốc nhiệt, hạn chế sự mất nước và ngăn chặn tác động tiêu cực từ tia cực tím cường độ mạnh. Tại vùng Serra do Mar, họ Myrtaceae thể hiện sự đa dạng đáng kinh ngạc với 47 loài khác nhau đã được ghi nhận chính thức.

Mặc dù vừa mới được đưa vào danh mục khoa học, Myrcia barbata đã ngay lập tức bị xếp vào nhóm Thiếu dữ liệu (Data Deficient) do sự khan hiếm cực độ của chúng trong tự nhiên. Trong suốt lộ trình nghiên cứu và khảo sát thực địa kéo dài từ năm 2019 đến năm 2023, các nhà khoa học chỉ có thể xác định được duy nhất hai cá thể còn tồn tại. Sự quý hiếm này, kết hợp với phạm vi phân bố địa lý cực kỳ hạn hẹp, đã làm dấy lên những lo ngại khẩn thiết về tương lai của loài. Các mối đe dọa từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là các hiện tượng thời tiết cực đoan như sương giá bất thường và lũ lụt nghiêm trọng, đang trở thành những rào cản lớn đối với sự tồn tại của loài thực vật mới được phát hiện này.

Công viên Bang Serra do Mar (PESM), được thành lập vào năm 1977 với quy mô khổng lồ lên tới 332.000 ha, đóng vai trò là khu bảo tồn Rừng Đại Tây Dương lớn nhất tại Brazil. Việc phát hiện Myrcia barbata tại vùng lõi Cunha của công viên đã minh chứng cho giá trị vô giá của khu bảo tồn này trong việc duy trì các loài đặc hữu. Để bảo vệ những loài thực vật quý hiếm như Myrcia barbata, các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực thi các chính sách bảo tồn cấp nhà nước và mở rộng mạng lưới các khu vực được bảo vệ. Trong bối cảnh áp lực từ quá trình đô thị hóa và sự phân mảnh môi trường sống ngày càng gia tăng, việc triển khai các biện pháp bảo vệ ngay lập tức là điều không thể trì hoãn, nhất là khi một phần lớn kho tàng đa dạng sinh học của Brazil vẫn chưa được khám phá và đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.