Slechts twee exemplaren ter wereld: Nieuwe boomsoort ontdekt in de jungle van São Paulo

In december 2025 werd na intensieve expedities in het Staatspark Serra do Mar, gelegen in de regio Cunha in de Braziliaanse deelstaat São Paulo, een tot dusver onbekende plant officieel beschreven: de Myrcia barbata. Deze bijzondere ontdekking in de dichte begroeiing van het Atlantisch Woud benadrukt de kritieke kwetsbaarheid van de biodiversiteit in deze regio. Het gebied staat bekend als een van de 25 mondiale 'hotspots' voor biodiversiteit, een status die wrang is aangezien meer dan de helft van de oorspronkelijke bosbedekking inmiddels verloren is gegaan door menselijk toedoen.

De Myrcia barbata behoort tot de familie van de Myrtaceae, een plantenfamilie waar ook bekende soorten zoals de guave en eucalyptus deel van uitmaken, en is een nauwe verwant van de jabuticaba. De soort valt op door een dichte, goudkleurige beharing, wat de onderzoekers ertoe bracht de plant de poëtische bijnaam 'de boom met de gouden mantel van het bos' te geven. Wetenschappers vermoeden dat deze goudkleurige trichomen een cruciale beschermende functie vervullen voor de overleving van de boom. Ze behoeden de plant voor thermische stress, overmatig vochtverlies en de intense ultraviolette straling in zijn natuurlijke habitat, die zich op een hoogte van meer dan 1100 meter bevindt. De Myrtaceae-familie vormt een essentieel onderdeel van de ecologische diversiteit in Serra do Mar, waar in totaal al 47 verschillende soorten binnen deze familie zijn gedocumenteerd.

Hoewel de plant nu formeel is beschreven, is de M. barbata direct geclassificeerd onder de categorie 'Onvoldoende Gegevens' (Data Deficient) vanwege het uiterst beperkte verspreidingsgebied waarin de boom voorkomt. Tijdens uitgebreid veldwerk dat plaatsvond in de periode van 2019 tot 2023, werden er in totaal slechts twee individuele exemplaren van deze soort aangetroffen. Deze extreme zeldzaamheid en de beperkte omvang van het leefgebied baren natuurbeschermers grote zorgen. Dit geldt des te meer gezien de toenemende frequentie van extreme weersomstandigheden, zoals onverwachte vorst en zware overstromingen, die een directe en existentiële bedreiging vormen voor deze pas erkende flora.

Het Staatspark Serra do Mar (PESM), dat werd opgericht in 1977 en een indrukwekkende oppervlakte van 332.000 hectare beslaat, is het grootste beschermde gebied van het Atlantisch Woud in Brazilië. De vondst van M. barbata in de kern van de Cunha-sector van het park bevestigt het enorme belang van dit bioom voor het behoud van endemische soorten die nergens anders ter wereld voorkomen. Onderzoek wijst uit dat een verbetering van de beschermingsstatus van veel Myrtaceae-soorten sterk afhankelijk is van effectieve overheidssteun bij de uitvoering van milieubeleid en de verdere uitbreiding van beschermde zones in de regio.

In de context van aanhoudende dreigingen zoals habitatfragmentatie en de voortdurende verstedelijking, is de noodzaak voor onmiddellijke beschermingsmaatregelen voor M. barbata overduidelijk geworden. Een aanzienlijk deel van de Braziliaanse biodiversiteit is op dit moment nog steeds niet gecatalogiseerd, terwijl deze natuurlijke rijkdom wel onder directe en acute dreiging staat. De ontdekking van deze unieke boom met zijn gouden mantel herinnert de wetenschappelijke wereld eraan dat er nog veel te verliezen valt voordat we de volledige omvang van de biologische schatten in de Braziliaanse jungle überhaupt in kaart hebben kunnen brengen.