Ukraiński lodołamacz „Noosfera” po raz pierwszy dostarczył zaopatrzenie do brytyjskiej stacji „Rothera” za Kołem Polarnym

Ukraiński statek badawczy „Noosfera” odnotował historyczne osiągnięcie logistyczne podczas swojej piątej wyprawy antarktycznej. W grudniu 2025 roku lodołamacz ten po raz pierwszy w historii przekroczył granicę Południowego Koła Podbiegunowego, aby dostarczyć personel oraz niezbędne zaopatrzenie do brytyjskiej bazy badawczej „Rothera”.

Misja ta, prowadzona pod dowództwem kapitana Andrija Starisza, okazała się dotychczas najtrudniejszym zadaniem, co świadczy o wysokim poziomie wyszkolenia ukraińskiej floty naukowej. Dotarcie do „Rothery” wymagało od załogi niezwykłej precyzji nawigacyjnej. Na trasie wiodącej przez Zatokę Margaret na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Antarktycznego, statek musiał przez ponad dwie godziny lawirować wśród pól lodowych. „Noosfera” pokonała dystans około 300 kilometrów na południe od ukraińskiej stacji „Akademik Wiernadski”, która zlokalizowana jest na północ od Koła Podbiegunowego.

Brytyjska stacja „Rothera”, usytuowana na Wyspie Adelajdy, stanowi największy brytyjski obiekt naukowy na Antarktydzie. W sezonie letnim pracuje tam do stu specjalistów, natomiast zimą ich liczba spada do zaledwie 22 osób. Operacja logistyczna polegająca na dostarczeniu ładunków i rotacji polarników na „Rotherę” stała się możliwa dzięki rozszerzeniu współpracy międzynarodowej, co jest kluczowym elementem bieżącej ekspedycji.

W ramach obecnego sezonu „Noosfera” bierze również udział w wspólnych programach badawczych z Meksykiem i Kolumbią, koncentrując się na analizie procesów ocieplenia w Oceanie Południowym. Oceanografowie prowadzili badania nad tak zwanymi „morskimi falami upałów” – anomaliami termicznymi wywołanymi globalnym ociepleniem, które pojawiają się nawet w zimnych wodach antarktycznych. Geolodzy, współpracując z meksykańskimi partnerami, wykorzystali urządzenie typu multicorer do pobierania osadów dennych, co umożliwi rekonstrukcję paleoklimatu z ostatnich setek i tysięcy lat. Dla uzyskania dokładniejszych danych przeprowadzono pomiary w 12 punktach Oceanu Południowego za pomocą sondy CTD, rejestrującej temperaturę, zasolenie, poziom tlenu oraz kwasowość wody.

Mimo że z powodu obecnej sytuacji geopolitycznej statek musi tymczasowo bazować w Kapsztadzie (Republika Południowej Afryki), działalność naukowa nie tylko jest utrzymywana, ale wręcz dynamicznie się rozwija. To piąty rejs „Noosfery” w rejon Antarktydy i zapowiada się on jako rekordowy pod względem zakresu przeprowadzonych badań oraz liczby międzynarodowych partnerstw, umacniając tym samym pozycję Ukrainy w światowej nauce polarnej. Po wizycie w „Rotherze” lodołamacz rozpoczął rejs powrotny w kierunku stacji „Akademik Wiernadski”, kontynuując zbieranie danych na trasie.

Badania prowadzone na Oceanie Południowym mają fundamentalne znaczenie globalne. Region ten pochłania około 40% antropogenicznych emisji dwutlenku węgla, odgrywając tym samym kluczową rolę w ograniczaniu tempa globalnego ocieplenia. Misja „Noosfery” wnosi cenny wkład w zrozumienie najbardziej złożonych procesów klimatycznych o skali planetarnej, co jest sprawą najwyższej wagi dla przyszłości Ziemi.