Ukrayna'nın Buz Kırıcı Gemisi 'Noosfera', İlk Kez Britanya'nın 'Rothera' İstasyonuna Kutup Dairesi Ötesinde Sevkiyat Yaptı

Ukrayna'nın bilimsel araştırma gemisi 'Noosfera', beşinci Antarktika sezonu kapsamında tarihi bir lojistik başarıya imza attı. 2025 yılının Aralık ayında, buz kırıcı gemi, tarihinde ilk kez Güney Kutup Dairesi'ni geçerek personel ve gerekli malzemeleri Britanya'nın 'Rothera' araştırma üssüne ulaştırdı.

Kaptan Andrey Starish'in komuta ettiği bu görev, Ukrayna bilim filosu personelinin ne denli yetkin olduğunu bir kez daha kanıtlayan, bugüne kadarki en zorlu operasyonlardan biri oldu. 'Rothera'ya ulaşım, mürettebattan olağanüstü bir navigasyon becerisi gerektirdi. Antarktika Yarımadası'nın batı kıyısındaki Margaret Koyu üzerinden geçen rotada, buz kütleleri arasında iki saatten fazla süren ustaca manevralar yapmak zorunda kaldılar. 'Noosfera', Kutup Dairesi'nin kuzeyinde yer alan Ukrayna'nın 'Akademik Vernadsky' istasyonundan güneye doğru yaklaşık 300 kilometre yol kat etti.

Adelaide Adası üzerinde konuşlanmış olan Britanya'nın 'Rothera' istasyonu, Birleşik Krallık'ın Antarktika'daki en büyük bilimsel tesisidir. Yaz aylarında burada yüze kadar uzman çalışırken, kış döneminde bu sayı 22 kişiye inmektedir. 'Rothera'ya malzeme sevkiyatı ve bilim insanlarının değişimi, mevcut keşif gezisinin temelini oluşturan uluslararası iş birliğinin genişlemesi sayesinde mümkün oldu.

Bu sezon boyunca 'Noosfera', Güney Okyanusu'ndaki ısınma süreçlerini incelemek amacıyla Meksika ve Kolombiya ile ortak bilimsel programlara da katılım gösteriyor. Özellikle okyanus bilimcileri, küresel ısınmanın soğuk Antarktika sularında bile ortaya çıkardığı anormallikler olan 'deniz ısı dalgalarını' araştırdılar. Jeologlar ise Meksikalı meslektaşlarıyla iş birliği yaparak, son yüz ve bin yıllık paleoiklimi yeniden yapılandırmaya olanak sağlayacak çoklu çekim cihazı (multicorer) kullanarak dip tortularından örnekler topladılar. Daha kesin analizler için, Güney Okyanusu'ndaki 12 farklı noktada CTD sondası kullanılarak sıcaklık, tuzluluk, oksijen seviyesi ve asitlik ölçümleri gerçekleştirildi.

Mevcut jeopolitik koşullar nedeniyle geminin Güney Afrika Cumhuriyeti'nin Cape Town şehrinde üslenmek zorunda kalmasına rağmen, bilimsel faaliyetler yalnızca devam etmekle kalmıyor, aynı zamanda genişliyor. 'Noosfera'nın bu beşinci Antarktika yolculuğu, gerçekleştirilen araştırma hacmi ve uluslararası ortaklık sayısı bakımından rekor kırmaya aday görünüyor; bu durum, Ukrayna'nın küresel kutup bilimindeki konumunu sağlamlaştırıyor. 'Rothera' ziyaretinin ardından buz kırıcı, rotası üzerindeki veri toplamaya devam ederek 'Akademik Vernadsky' istasyonuna dönüş yolculuğuna başladı.

Güney Okyanusu'ndaki araştırmalar küresel ölçekte büyük önem taşımaktadır, zira bu bölge, insan kaynaklı CO₂ emisyonlarının yaklaşık yüzde 40'ını emerek gezegensel ısınmanın kontrol altına alınmasında kritik bir rol oynamaktadır. 'Noosfera'nın bu misyonu, gezegensel ölçekteki en karmaşık iklim süreçlerinin anlaşılmasına önemli bir katkı sunmaktadır.