Oekraïense ijsbreker 'Noosphere' bereikt voor het eerst de Britse Rothera-basis ten zuiden van de Poolcirkel

Het Oekraïense onderzoeksschip 'Noosphere' heeft tijdens zijn vijfde expeditie naar Antarctica een historische logistieke mijlpaal bereikt. In december 2025 voltooide de ijsbreker voor het eerst een oversteek ten zuiden van de Zuidpoolcirkel om personeel en essentiële voorraden af te leveren bij de Britse onderzoeksbasis Rothera.

Deze missie, onder het gezag van kapitein Andrej Starish, wordt beschouwd als de meest uitdagende tot nu toe. Dit onderstreept de hoge mate van professionaliteit binnen de Oekraïense wetenschappelijke vloot. De tocht naar Rothera vereiste van de bemanning uiterste navigatiekundige precisie. Op de route, die door de Margaret Bay liep aan de westkust van het Antarctisch Schiereiland, moest het schip ruim twee uur lang manoeuvreren tussen uitgestrekte ijsschotsen. De 'Noosphere' legde ongeveer 300 kilometer af ten zuiden van de Oekraïense basis 'Akademik Vernadsky', die zich net boven de Poolcirkel bevindt.

De Britse Rothera-basis, gelegen op Adelaide Island, fungeert als het grootste wetenschappelijke complex van het Verenigd Koninkrijk in Antarctica. In de zomermaanden huisvest deze locatie tot honderd specialisten, terwijl dit aantal in de winterperiode afneemt tot slechts 22 personen. Het succesvol uitvoeren van deze logistieke operatie, inclusief de bevoorrading en de personeelswissel op Rothera, werd mogelijk gemaakt door de uitbreiding van internationale samenwerkingsverbanden, een cruciaal onderdeel van de huidige expeditie.

Gedurende dit seizoen is de 'Noosphere' ook betrokken bij gezamenlijke wetenschappelijke programma's met zowel Mexico als Colombia. De focus ligt hierbij op het bestuderen van de opwarmingsprocessen in de Zuidelijke Oceaan. Oceanografen hebben zich specifiek gericht op 'mariene hittegolven' – ongebruikelijke temperatuurstijgingen die, zelfs in de koude Antarctische wateren, een direct gevolg zijn van de mondiale opwarming. Bovendien hebben geologen, in samenwerking met hun Mexicaanse collega's, een multicorer-apparaat ingezet om sedimentkernen van de zeebodem te verzamelen. Deze monsters zullen helpen bij het reconstrueren van het paleoklimaat van de afgelopen honderden en duizenden jaren.

Voor een nauwkeurige analyse werden metingen verricht op twaalf verschillende locaties in de Zuidelijke Oceaan met behulp van een CTD-sonde. Deze sonde registreerde kritieke parameters zoals temperatuur, zoutgehalte, zuurstofniveaus en zuurgraad. Het is een klus die nauw luistert, maar essentieel is voor het klimaatonderzoek.

Hoewel het schip momenteel noodgedwongen gestationeerd is in Kaapstad, Zuid-Afrika, vanwege de huidige geopolitieke situatie, wordt de wetenschappelijke activiteit niet alleen gehandhaafd, maar zelfs uitgebreid. Deze vijfde reis van de 'Noosphere' belooft een recordjaar te worden wat betreft de omvang van de uitgevoerde onderzoeken en het aantal internationale partnerschappen, waarmee de positie van Oekraïne in de mondiale poolwetenschap wordt verstevigd. Na het bezoek aan Rothera is de ijsbreker begonnen aan de terugkeer naar de 'Akademik Vernadsky', waarbij onderweg dataverzameling wordt voortgezet.

Onderzoek in de Zuidelijke Oceaan is van wereldwijd belang. Dit gebied absorbeert namelijk circa 40% van de door de mens veroorzaakte CO2-uitstoot, waardoor het een vitale rol speelt in het temperen van de klimaatverandering. De missie van de 'Noosphere' levert een waardevolle bijdrage aan het begrip van deze complexe, planetaire klimaatprocessen.