Grootschalige algenbloei in Antarctica versnelt het smelten van het ijs

In januari 2026 onthulde nieuw wetenschappelijk onderzoek dat de bloei van rode algen in Antarctica veel omvangrijker is dan voorheen werd aangenomen. Tijdens de zuidelijke zomer beslaat dit fenomeen tot wel 12% van de oppervlakte van de Zuid-Shetlandeilanden. Deze microbiologische gebeurtenissen, in de volksmond bekend als 'roze sneeuw', vormen een cruciale factor binnen het regionale klimaatsysteem. Een studie onder leiding van het Spaanse Instituut voor Mariene Wetenschappen (ICMAN-CSIC), die de periode van 2018 tot 2024 beslaat, stelde vast dat de algenconcentraties een maximale omvang van 176 vierkante kilometer bereikten binnen de gehele archipel.

Dit natuurverschijnsel, waarbij micro-organismen de sneeuw rood of bruin kleuren, heeft een ingrijpende invloed op het albedo-effect, oftewel de reflectiviteit van het oppervlak. De reflectie neemt hierdoor met maar liefst 20% af, wat leidt tot een intensere absorptie van zonne-energie en bijgevolg een versnelde smelting van de ijskap. Wetenschappers wijzen erop dat de groei van deze algen een zelfversterkende positieve feedbackloop creëert: het smeltproces zorgt voor gunstigere omstandigheden voor verdere algenbloei. Vergelijkbare processen werden eerder in het Noordpoolgebied waargenomen, waar de afname van het albedo na een bloeiperiode 13% bedroeg, wat het wereldwijde belang van bio-albedo voor klimaatvoorspellingen onderstreept.

Om deze gedetailleerde en uitgebreide gegevens te verzamelen, werd een combinatie van geavanceerde remote sensing-technologieën ingezet. De analyse steunde op satellietbeelden van de Sentinel-2, aangevuld met data van drones die waren uitgerust met hyperspectrale sensoren. Deze sensoren kunnen elektromagnetische straling registreren over een breed spectrum, inclusief het zichtbare en nabij-infrarode bereik, waardoor de chemische samenstelling van het oppervlak nauwkeurig kan worden bepaald op basis van het reflectievermogen. De resultaten van dit proces vormden de basis voor de allereerste openbare hyperspectrale database gewijd aan Antarctische algen.

De ontwikkeling van dergelijke databases is van essentieel belang voor een accurate beoordeling van de impact die grootschalige microbiële fenomenen hebben op de stabiliteit van het ijs in 2026 en de jaren daarna. In tegenstelling tot multispectrale opnames biedt hyperspectrale beeldvorming een veel gedetailleerdere spectrale karakterisering, wat het onmisbaar maakt voor het monitoren van biofysische eigenschappen. Hoewel het fenomeen van 'roze sneeuw' geen nieuwe ontdekking is in de poolgebieden, zorgt de enorme schaal ervan in Antarctica, zoals aangetoond in de recente onderzoeken, voor verhoogde aandacht binnen de wetenschappelijke gemeenschap.

De verhoogde warmteabsorptie door algen die carotenoïden bevatten, draagt direct bij aan de opwarming en de uiteindelijke afbraak van dunne ijslagen. Onderzoekers benadrukken dat hoe meer warmte er wordt geabsorbeerd, hoe sneller het smeltproces verloopt, wat vervolgens weer de ideale condities schept voor een nog actievere voortplanting van de micro-organismen. Hierdoor ontstaat een klimatologische kettingreactie die de stabiliteit van de regio ondermijnt. Deze bevindingen maken het noodzakelijk om gegevens over bio-albedo te integreren in bestaande klimaatmodellen, zodat de toekomst van de ijskap met grotere precisie kan worden voorspeld.