Sự bùng nổ của tảo đỏ tại Nam Cực đang đẩy nhanh tốc độ tan băng

Theo những số liệu khoa học mới nhất được công bố vào tháng 1 năm 2026, quy mô của hiện tượng tảo đỏ nở hoa tại Nam Cực đang vượt xa mọi dự đoán trước đây. Các chuyên gia ghi nhận rằng hiện tượng này đã bao phủ tới 12% diện tích bề mặt của quần đảo Nam Shetland trong suốt mùa hè phương Nam. Những đợt bùng nổ vi sinh vật này, thường được gọi với cái tên "tuyết hồng", đang trở thành một nhân tố quan trọng tác động trực tiếp đến hệ thống khí hậu của khu vực. Các nghiên cứu chuyên sâu kéo dài từ năm 2018 đến năm 2024 đã xác định diện tích tích tụ tảo tối đa lên tới 176 km vuông trên toàn bộ quần đảo, theo báo cáo từ Viện Khoa học Biển Tây Ban Nha (ICMAN-CSIC).

Hiện tượng này xảy ra khi các vi sinh vật làm thay đổi màu sắc của tuyết sang tông đỏ hoặc nâu, từ đó làm giảm đáng kể khả năng phản xạ ánh sáng mặt trời, hay còn gọi là chỉ số albedo, với mức giảm lên tới 20%. Hệ quả tất yếu là bề mặt băng hấp thụ năng lượng mặt trời mạnh mẽ hơn, dẫn đến quá trình tan chảy diễn ra với tốc độ chóng mặt. Các nhà khoa học cảnh báo rằng sự phát triển của tảo đang tạo ra một vòng lặp phản hồi tích cực: băng tan tạo ra môi trường ẩm ướt lý tưởng cho tảo tiếp tục lan rộng. Những diễn biến tương tự từng được ghi nhận tại Bắc Cực, nơi chỉ số albedo giảm 13% sau một đợt tảo nở hoa, càng khẳng định tầm quan trọng toàn cầu của chỉ số albedo sinh học trong các dự báo khí hậu.

Để thu thập được những dữ liệu chi tiết và bao quát như vậy, các chuyên gia đã kết hợp nhiều công nghệ viễn thám tiên tiến nhất hiện nay. Quá trình phân tích dựa trên hình ảnh từ vệ tinh Sentinel-2, kết hợp với dữ liệu thu thập từ thiết bị bay không người lái (drone) trang bị cảm biến siêu phổ. Những cảm biến này có khả năng ghi lại bức xạ điện từ trên một dải quang phổ rộng, bao gồm cả vùng ánh sáng khả kiến và cận hồng ngoại, cho phép xác định chính xác thành phần hóa học của bề mặt thông qua đặc tính phản xạ. Kết quả của nỗ lực này là sự ra đời của cơ sở dữ liệu siêu phổ mở đầu tiên chuyên biệt về tảo Nam Cực.

Việc xây dựng các cơ sở dữ liệu như vậy đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá chính xác tác động của các hiện tượng vi sinh quy mô lớn đối với sự ổn định của lớp băng trong năm 2026 và những giai đoạn tiếp theo. So với công nghệ đa phổ truyền thống, chụp ảnh siêu phổ cung cấp các đặc tính phổ chi tiết hơn nhiều, khiến nó trở thành công cụ không thể thay thế để giám sát các đặc tính lý sinh của môi trường. Mặc dù hiện tượng "tuyết hồng" không phải là một phát hiện mới tại các vùng cực, nhưng quy mô khổng lồ của nó tại Nam Cực được tiết lộ trong các nghiên cứu gần đây đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ cộng đồng khoa học quốc tế.

Sự gia tăng hấp thụ nhiệt do các sắc tố carotenoid có trong tảo gây ra đang trực tiếp thúc đẩy quá trình làm nóng và phá hủy các lớp băng mỏng. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng lượng nhiệt bị hấp thụ càng nhiều thì tốc độ tan băng càng nhanh, tạo điều kiện cho vi sinh vật sinh sôi nảy nở mạnh mẽ hơn, từ đó kích hoạt một phản ứng dây chuyền khí hậu nguy hiểm. Những kết quả nghiên cứu này đòi hỏi việc tích hợp dữ liệu về albedo sinh học vào các mô hình khí hậu hiện có để có thể đưa ra những dự báo chính xác hơn về tương lai của lớp phủ băng giá trên hành tinh chúng ta.