W Antarktyce otwarto Globalne Archiwum Rdzeni Lodowych: Ratunek dla klimatycznej pamięci Ziemi

14 stycznia 2026 roku na antarktycznej stacji badawczej „Concordia” miało miejsce historyczne wydarzenie o znaczeniu globalnym – oficjalne otwarcie pierwszego na świecie międzynarodowego magazynu rdzeni lodowych. Ta przełomowa inicjatywa, powołana do życia przez Fundację Ice Memory, stanowi owoc ścisłej współpracy czołowych europejskich instytucji naukowych, w tym francuskich CNRS i IRD oraz włoskiego Uniwersytetu Ca' Foscari w Wenecji. Głównym celem tego dalekowzrocznego przedsięwzięcia jest zabezpieczenie bezcennych zapisów klimatycznych naszej planety, które w dobie współczesnego kryzysu ekologicznego są poważnie zagrożone z powodu postępującego i gwałtownego topnienia lodowców na całym świecie.

Unikalne archiwum Ice Memory to w rzeczywistości zaawansowana technologicznie jaskinia śnieżna, wydrążona dziewięć metrów pod powierzchnią gęstej i stabilnej pokrywy śnieżnej, gdzie panuje stała, naturalna temperatura wynosząca około -52°C. Taka innowacyjna metoda pasywnego składowania, która uzyskała oficjalną aprobatę Systemu Traktatu Antarktycznego w 2024 roku, całkowicie eliminuje konieczność stosowania energochłonnych systemów sztucznego chłodzenia. Dzięki temu rozwiązaniu zgromadzone próbki są w pełni chronione przed potencjalnymi awariami zasilania, przerwami w dostawach energii czy ewentualną niestabilnością geopolityczną. Pierwsza partia cennego materiału badawczego, ważąca łącznie 1,7 tony, obejmuje rdzenie lodowe wydobyte z lodowców Mont Blanc we Francji oraz Grand Combin w Szwajcarii. Próbki te przebyły niezwykle wymagającą, 50-dniową podróż w specjalistycznych kontenerach chłodniczych, wyruszając z włoskiego portu w Trieście, aby ostatecznie spocząć w bezpiecznym miejscu na Antarktydzie.

Carlo Barbante, wiceprzewodniczący Fundacji i profesor na Uniwersytecie Ca' Foscari w Wenecji, podkreślił podczas uroczystości, że ta inicjatywa jest jedyną gwarancją zachowania dla przyszłych pokoleń unikalnych danych o gazach atmosferycznych, aerozolach i zanieczyszczeniach z minionych epok. Naukowcy są przekonani, że przyszłe technologie, które nie zostały jeszcze wynalezione, pozwolą na jeszcze bardziej szczegółową analizę tych próbek w nadchodzących dekadach. Projekt Ice Memory, zainaugurowany pierwotnie w 2015 roku, stawia sobie za cel ambitny plan zgromadzenia próbek z 20 najważniejszych lodowców świata w ciągu zaledwie dwóch dekad. Otwarcie magazynu idealnie zbiega się w czasie z ogłoszoną przez UNESCO Dekadą Działań na rzecz Nauk o Kriosferze (2025–2034). Jest to moment absolutnie krytyczny, biorąc pod uwagę alarmujące dane statystyczne, według których od 2000 roku światowe zasoby lodowców straciły już około 5% swojej całkowitej objętości.

Stacja „Concordia”, będąca wspólnym przedsięwzięciem badawczym Francuskiego Instytutu Polarnego (IPEV) oraz Włoskiego Narodowego Programu Badań Antarktycznych (PNRA), znajduje się na Płaskowyżu Antarktycznym w rejonie znanym jako Dome C. Lokalizacja ta została wybrana po wnikliwych analizach, gdyż oferuje najbardziej stabilne warunki naturalne na całej kuli ziemskiej, co jest kluczowe dla bezpiecznego, długoterminowego przechowywania lodu. Celeste Saulo, Sekretarz Generalna Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO), określiła te rdzenie mianem „punktów odniesienia”, które są niezbędne, aby w pełni zrozumieć, w jaki sposób i dlaczego zmieniał się klimat na przestrzeni wieków. Inicjatywa Ice Memory, oficjalnie uznana i wspierana przez UNESCO, dąży do stworzenia pierwszej na świecie globalnej biblioteki zakonserwowanego lodu lodowcowego, stanowiącej bezcenne dziedzictwo naukowe dla całej ludzkości.