Slowakije wijst uitnodiging voor Donald Trumps nieuwe Vredesraad resoluut af

De Slowaakse ministerraad heeft op woensdag 28 januari 2026 officieel bevestigd dat het land niet zal deelnemen aan de onlangs door Donald Trump voorgestelde Vredesraad. Dit besluit volgt op een publieke aanbeveling van premier Robert Fico, die hij een dag eerder, op 27 januari 2026, naar buiten bracht. Fico, die sinds oktober 2023 aan het roer staat in Bratislava, uitte zijn ernstige bezorgdheid dat aansluiting bij deze raad zou leiden tot het creëren van zogenaamde parallelle structuren die de functies van de Verenigde Naties onnodig zouden dupliceren.

De Vredesraad werd officieel in het leven geroepen op 22 januari 2026 tijdens het World Economic Forum in het Zwitserse Davos. Hoewel voorstanders het initiatief zien als een flexibeler en daadkrachtiger alternatief voor de VN-Veiligheidsraad, lag de nadruk van het orgaan in eerste instantie op het bieden van een raamwerk voor een vredesplan in de Gazastrook. De internationale scepsis over dit nieuwe instituut nam echter snel toe na berichten over een mogelijke verplichte financiële bijdrage van maar liefst 1 miljard dollar voor landen die een langdurige verbintenis aan willen gaan.

Premier Fico liet er in zijn verklaring geen misverstand over bestaan en stelde categorisch dat de regering van de Slowaakse Republiek geen lidmaatschapsbijdragen zal betalen voor een dergelijke instelling. Hij benadrukte met klem dat zijn land niet de intentie heeft om parallelle structuren te financieren die de gevestigde internationale orde kunnen verzwakken. Deze stap van Bratislava signaleert een duidelijke prioriteit voor traditionele multilaterale principes boven nieuwe, onbewezen diplomatieke initiatieven.

Ook de Slowaakse minister van Buitenlandse Zaken, Juraj Blanár, sprak zich krachtig uit tegen het voorstel van de Amerikaanse zijde. Hij verwees hierbij naar fundamentele zorgen over de specifieke structuur en het mandaat van de Vredesraad. Blanár bekritiseerde met name het ontbreken van een duidelijke focus op uitsluitend het conflict in Gaza en de bewuste uitsluiting van de Palestijnse Autoriteit van het lidmaatschap. Bovendien bestempelde de minister het idee van een levenslang voorzitterschap met vetorecht als volstrekt ondemocratisch, wat een verdere reden was voor Slowakije om geen steun te verlenen aan deze nieuwe organisatie.

De voorzichtige houding van de Slowaakse regering kan nauw worden verbonden aan haar huidige strategische ambities op het wereldtoneel. Robert Fico streeft momenteel actief naar brede internationale steun voor de kandidatuur van Slowakije voor een niet-permanente zetel in de VN-Veiligheidsraad voor de termijn 2028–2029. De premier heeft herhaaldelijk gewezen op de enorme belangstelling van het land voor deze positie, waarbij hij vasthoudt aan het principe dat bestaande internationale instituten zoals de VN moeten worden hervormd in plaats van volledig te worden vervangen door nieuwe organen.

Terwijl deze ontwikkelingen zich in Europa afspeelden, hield de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio op 28 januari 2026 een toespraak voor de Senaatscommissie voor Buitenlandse Betrekkingen. Hierin pleitte hij voor een fundamentele herbezinning op de NAVO en riep hij Europese bondgenoten op om hun defensiecapaciteiten aanzienlijk te vergroten. Rubio verdedigde tevens de recente operatie van de regering-Trump in Venezuela, die op 3 januari leidde tot de gevangenname van Nicolás Maduro, en stelde dat Amerika hierdoor veiliger is geworden. Ook uitte hij zijn hoop op een positieve afloop van de gesprekken met Denemarken over de kwestie Groenland.

De Vredesraad, die in november 2025 door Resolutie 2803 van de VN-Veiligheidsraad werd geautoriseerd om toezicht te houden op de wederopbouw van Gaza, heeft zijn ambities inmiddels uitgebreid naar diverse andere conflictgebieden. Opvallend is echter dat onder de 26 oprichtingslanden die na de lancering in Davos werden gepresenteerd, grote Europese mogendheden zoals Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland ontbreken. Deze afwezigheid wordt door analisten gekoppeld aan diepe meningsverschillen over uiteenlopende zaken, waaronder het internationale tariefbeleid. Binnen de Europese Unie zijn Hongarije en Bulgarije tot nu toe de enige lidstaten die de uitnodiging voor de raad hebben geaccepteerd.