Cuba schort brandstoflevering voor internationale vluchten op wegens nijpend tekort na Amerikaanse sancties

Vanaf februari 2026 wordt de Republiek Cuba geconfronteerd met een almaar verslechterende brandstofcrisis, een situatie die door de nationale regering rechtstreeks wordt toegeschreven aan de verstikkende sancties van de Verenigde Staten en een kritieke daling van de eigen olievoorraden. In een poging om de resterende energiebronnen van het land te beschermen, hebben de Cubaanse autoriteiten een ingrijpend besluit genomen: de levering van Jet A-1 vliegtuigbrandstof aan internationale luchtvaartmaatschappijen wordt voor een periode van ten minste één maand stopgezet, ingaande op 10 februari 2026. Deze drastische maatregel is bedoeld om de schaarse brandstofreserves te rantsoeneren voor de meest essentiële binnenlandse behoeften zoals de energievoorziening en voedseldistributie.

De gevolgen voor de internationale luchtvaartsector zijn onmiddellijk en omvangrijk. Door het verbod op tanken in Cuba zijn maatschappijen die langeafstandsvluchten uitvoeren nu verplicht om kostbare technische tussenstops in te plannen in naburige jurisdicties zoals Mexico, de Bahama's of de Dominicaanse Republiek om hun brandstofvoorraad aan te vullen. De crisis heeft er al toe geleid dat diverse buitenlandse vervoerders hun reguliere vluchtschema's naar het eiland volledig hebben geschrapt. In plaats daarvan worden er nu speciale vluchten uitgevoerd zonder passagiers op de heenreis, enkel om de naar schatting 3.000 gestrande reizigers te evacueren die vastzitten door de geannuleerde verbindingen. Deze beperkingen treffen in totaal negen internationale luchthavens op het eiland, waaronder de strategisch belangrijke José Martí International Airport in de hoofdstad Havana.

De statistieken achter de crisis schetsen een somber beeld van de Cubaanse energieonafhankelijkheid. Terwijl de dagelijkse behoefte van het land wordt geraamd op circa 110.000 vaten olie, kon de traditionele bondgenoot Venezuela gedurende het jaar 2025 slechts ongeveer 30.000 vaten per dag leveren, een directe consequentie van de aanhoudende druk door Amerikaanse sancties op de Venezolaanse export. De situatie bereikte een nieuw dieptepunt op 9 februari 2026, toen bekend werd dat ook Mexico de levering van ruwe olie aan Cuba volledig heeft gestaakt. Dit besluit volgde op expliciete dreigementen vanuit Washington om sancties op te leggen aan elk land dat Havana ondersteunt. Hierdoor bevindt Cuba zich voor het eerst in meer dan een decennium in een situatie waarin er nagenoeg geen olie-import meer plaatsvindt, aangezien Mexico de rol van belangrijkste leverancier had overgenomen nadat de Venezolaanse aanvoer was opgedroogd.

Oscar Pérez-Oliva, de vicepremier van Cuba, heeft publiekelijk verklaard dat deze noodgrepen onvermijdelijk zijn om de continuïteit van de voedselproductie en de elektriciteitsvoorziening te waarborgen, evenals het beschermen van de vitale buitenlandse handel. De brandstofschaarste sijpelt echter al diep door in de lokale economie; de prijzen voor essentiële goederen en diensten, waaronder levensmiddelen en de tarieven voor stedelijk taxivervoer, zijn fors gestegen. Om het nationale energieverbruik verder te beteugelen, hebben de autoriteiten aanvullende restricties opgelegd, zoals de tijdelijke sluiting van diverse grote hotelcomplexen en een aanzienlijke inperking van de operationele uren en diensten van overheidsinstellingen.

De huidige escalatie is onlosmakelijk verbonden met een decreet dat op 30 januari 2026 werd ondertekend door de Amerikaanse president Donald Trump. Dit beleid introduceerde extra douanetarieven voor goederen uit landen die olie blijven leveren aan het Cubaanse regime. Op 6 februari 2026 reageerde de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel fel op deze ontwikkelingen en bestempelde de Amerikaanse strategie als een bewuste poging om de Cubaanse natie volledig te verstikken. Ook vanuit het Kremlin wordt de situatie nauwlettend gevolgd; de Russische regering noemde de toestand op het eiland kritiek. Op 9 februari liet woordvoerder Dmitri Peskov weten dat er via diplomatische kanalen intensief overleg wordt gevoerd om mogelijke oplossingen te vinden en waar mogelijk ondersteuning te bieden aan de Cubaanse bondgenoot.

Ondanks de enorme logistieke hindernissen proberen toeristische instanties de uitstroom van buitenlandse bezoekers te reguleren. Er bevonden zich ten tijde van de crisis ongeveer 4.000 Russische toeristen op het eiland, die vooralsnog grotendeels volgens hun geplande schema's konden vertrekken. Desondanks zag de luchtvaartmaatschappij Rossiya zich op 9 februari genoodzaakt om een reguliere vlucht van Moskou naar Havana te annuleren en in plaats daarvan een leeg toestel te sturen om gestrande landgenoten op te halen. Economisch experts, waaronder Inna Litvinenko, waarschuwen dat de gevolgen op de lange termijn ernstig zullen zijn. Zij voorspelt dat de ticketprijzen voor vluchten naar de regio met 50% of meer kunnen stijgen als gevolg van de toegenomen operationele kosten en de complexe omwegen die noodzakelijk zijn geworden door de brandstofstop.