EU legt nieuwe sancties op tegen Russische 'schaduwvloot' en hybride dreigingen op 15 december 2025

Op maandag 15 december 2025 hebben de ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie in Brussel een nieuw, veelzijdig pakket van beperkende maatregelen bekrachtigd. Het primaire doel van deze maatregelen is het verder terugdringen van de inkomsten van de Russische Federatie die worden aangewend voor de financiering van de agressie tegen Oekraïne. De belangrijkste focuspunten van deze verscherping liggen op gerichte acties tegen de logistieke keten van de zogenaamde ‘schaduwvloot’ en het tegengaan van destabiliserende hybride operaties.

Met betrekking tot de schaduwvloot, die volgens deskundigen uit meer dan 400 schepen bestaat, heeft de EU sancties ingesteld tegen vijf zakenlieden en vier rechtspersonen die de werking ervan faciliteren. Deze entiteiten, direct of indirect gelieerd aan de staatsoliemaatschappijen Rosneft en Lukoil, controleren tankers die Russische olie vervoeren met behulp van onwettige methoden. Denk hierbij aan het uitschakelen van AIS-transponders of het overladen van goederen op volle zee om de oorsprong van de ruwe olie te verhullen. Op de sanctielijst staan onder andere Murtaza Lakhani, de oprichter van oliemakelaar M&M, en sleutelfiguren binnen de Azerbeidzjaanse 2Rivers Group (voorheen Coral Energy): Etibar Eyub, Talat Safarov en Anar Madatli. De beperkingen treffen ook scheepvaartbedrijven uit de VAE, Vietnam en Rusland die reeds gesanctioneerde tankers beheren, waaronder Nova Shipmanagement LLC-FZ en Citrine Marine SPC.

Als direct gevolg van deze maatregel zijn circa 40 extra tankers toegevoegd aan de EU-sanctielijst. Dit betekent dat deze schepen de toegang tot Europese havens wordt ontzegd en zij geen verzekeringsdekking meer kunnen verkrijgen van EU-maatschappijen. Met deze uitbreiding komt het totale aantal schepen dat onderworpen is aan haven- en verzekeringsverboden op ongeveer 600 eenheden. De chef van de Europese diplomatie, Kaja Kallas, bevestigde dat de lijst van tankers maandelijks zal worden herzien, wat de vastberadenheid van de EU onderstreept om een adaptieve drukaanpak te hanteren.

Tegelijkertijd heeft de Raad van de EU beperkingen opgelegd aan twaalf individuen en twee organisaties in het kader van het regime ter bestrijding van hybride dreigingen. Dit vormt een uitbreiding van de maatregelen die oorspronkelijk in oktober 2024 werden geïntroduceerd. Deze acties zijn gericht op het tegengaan van buitenlandse desinformatie en kwaadaardige cyberaanvallen. Specifiek zijn afdeling 29155 van de GRU en de hackgroep Cadet Blizzard onder de loep genomen. Volgens de Europese Raad zijn zij verantwoordelijk voor cyberaanvallen op instellingen in Tsjechië en Oekraïne. De sanctielijst op het hybride vlak omvat voormalige militairen, politicologen, medewerkers van denktanks en opinieleiders die pro-Russische narratieven verspreiden, waaronder journaliste Diana Panchenko en vertegenwoordigers van de Valdai Club. Opmerkelijk is dat de EU voor het eerst sancties oplegt aan een Amerikaanse staatsburger wegens het ondersteunen van Rusland op sociale media. Onder de getroffen organisaties bevindt zich het 142e Afzonderlijke Bataljon voor Radio-elektronische Strijd van de Russische Strijdkrachten uit Kaliningrad, dat verantwoordelijk wordt gehouden voor het verstoren van communicatiesystemen.

Tijdens de bijeenkomst werd tevens overeenstemming bereikt over de onbepaalde bevriezing van een deel van de activa van de Russische Centrale Bank die zich in Europa bevinden. De toekomstige opbrengsten van deze tegoeden zullen worden aangewend voor de vorming van een substantieel kredietpakket ten behoeve van Oekraïne. Sinds het begin van de grootschalige invasie is het totale aantal gesanctioneerde personen en organisaties binnen het hoofdregime van de EU de 2600 gepasseerd. Deze gecoördineerde inspanningen, die zowel financiële hefbomen als maatregelen tegen specifieke logistieke tussenpersonen omvatten, benadrukken de alomvattende strategie van Brussel om de Russische economische en destabiliserende activiteiten in toom te houden.