Trump Benoemt Gezant voor Groenland; Kopenhagen en Brussel Verwerpen Annexatieclaims

De Amerikaanse president Donald Trump heeft op zondag 22 december 2025 gouverneur Jeff Landry van Louisiana aangesteld als speciaal gezant voor de bevordering van de Amerikaanse belangen met betrekking tot de verwerving van Groenland. President Trump motiveerde deze benoeming door te verwijzen naar de toenemende militaire aanwezigheid van Rusland en China in het noordpoolgebied, en stelde dat het autonome Deense gebied van vitaal belang is voor de nationale veiligheid van de VS. Gouverneur Landry, die in januari 2024 als gouverneur van Louisiana werd beëdigd, accepteerde de onbezoldigde functie met het expliciete doel om Groenland onder Amerikaans bestuur te brengen.

De diplomatieke spanningen met Kopenhagen en Nuuk escaleerden onmiddellijk na de aankondiging, die eerdere besprekingen over annexatie in mei 2025 nieuw leven inblies. De Deense premier Mette Frederiksen en de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen reageerden met een gezamenlijke verklaring waarin zij het standpunt van Denemarken en Groenland bekrachtigden: "Je kunt geen ander land annexeren. Zelfs niet met een argument over internationale veiligheid... Wij verwachten respect voor onze gezamenlijke territoriale integriteit." De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, uitte zijn ongenoegen door de Amerikaanse ambassadeur Kenneth Howery te ontbieden, waarbij hij de uitspraken van de gezant over annexatie "totaal onacceptabel" noemde. Premier Nielsen voegde eraan toe dat de benoeming "niets verandert voor ons hier thuis" en dat Groenland zijn eigen toekomst bepaalt.

De escalatie werd versterkt door economische maatregelen vanuit Washington. De regering-Trump schortte gelijktijdig de leasecontracten op voor vijf grootschalige offshore windprojecten aan de oostkust van de VS, waaronder twee projecten die ontwikkeld werden door het Deense staatsbedrijf Orsted. Orsted, dat voor 50,1% in handen is van de Deense staat, zag zijn aandelenkoers dalen na deze ontwikkeling, aangezien het bedrijf de financiële gevolgen van de stopzettingsbevelen, die vaak onder het mom van nationale veiligheid vallen, evalueert. Analisten interpreteren deze actie als een gecoördineerde inzet van economische hefboomwerking, een tactiek die Deense inlichtingendiensten eerder al aanwezen als een poging van de VS om economische macht te gebruiken om "zijn wil op te leggen" aan bondgenoten.

De strategische waarde van Groenland, met een bevolking van ongeveer 57.000 inwoners, vormt de kern van de Amerikaanse interesse. De eilandpositie tussen Noord-Amerika en Europa, nabij opkomende Arctische zeeroutes, is cruciaal voor militaire waarschuwingssystemen, zoals de bestaande defensieovereenkomst uit 1951 voor de Pituffik Space Base. Bovendien bezit het eiland aanzienlijke reserves aan zeldzame aardmetalen, hoewel de VS-retoriek zich primair richt op veiligheid. Recente peilingen uit januari 2025 tonen aan dat een overweldigende meerderheid van 85% van de Groenlanders niet wil fuseren met de VS, hoewel een meerderheid wel onafhankelijkheid van Denemarken nastreeft.

De Europese Unie reageerde met een uiting van solidariteit met Denemarken en Groenland. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en EU-buitenlandchef Kaja Kallas benadrukten dat territoriale integriteit een fundamenteel principe is en dat de EU "in volledige solidariteit" staat met de betrokkenen. De EU-leiders stelden dat elke statuswijziging uitsluitend de beslissing is van de Groenlanders en Denen. De spanningen rond Groenland weerspiegelen een bredere geopolitieke strijd in het Arctische gebied, waarbij de VS zijn aanwezigheid probeert te verstevigen tegen de invloed van Rusland en China, wat de relaties met traditionele NAVO-bondgenoten onder druk zet.