Trump'ın Özel Elçi Ataması Grönland'ın Egemenlik Tartışmasını Alevlendirdi

ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bölge Grönland'ın satın alınmasına yönelik diplomatik çabalarını, özel bir elçi atamasıyla yeniden gündeme taşıdı. 22 Aralık 2025 Pazar günü duyurulan bu atama, Rusya ve Çin'in bölgedeki askeri varlığına karşı ulusal güvenlik gerekçesiyle yapıldığını öne süren Trump yönetiminin politikalarının bir uzantısı olarak değerlendiriliyor.

Louisiana Valisi Jeff Landry, bu gönüllü pozisyonu Grönland'ı ABD'nin bir parçası yapma hedefiyle üstlendiğini belirtirken, bu adım diplomatik tansiyonu hızla artırdı. Başkan Trump, 23 Aralık 2025 Pazartesi günü yaptığı açıklamalarda, Danimarka'nın adadaki 300 yıllık varlığını küçümseyerek, ABD'nin bölgedeki stratejik önemini vurguladı ve Grönland'a ulusal güvenlik için ihtiyaç duyulduğunu savundu. Bu durum, NATO müttefiki olan Danimarka'yı şaşkına çevirirken, 1951 tarihli savunma anlaşması uyarınca Pituffik Uzay Üssü'nü (Thule) barındıran bölge üzerindeki ABD'nin stratejik ilgisini bir kez daha gösterdi. Grönland'ın Kuzey Atlantik ve Arktik arasında köprü görevi görmesi ve GIUK geçidini kontrol etme potansiyeli, ABD için hayati önem taşımaktadır.

Grönland ve Danimarka liderleri, ABD'nin bu hamlesine derhal ve güçlü bir tepki gösterdi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, ortak bir bildiri yayımlayarak, "Başka bir ülkeyi uluslararası güvenlik argümanıyla ilhak edemezsiniz... Ortak toprak bütünlüğümüze saygı bekliyoruz," ifadelerini kullandı. Grönland Başbakanı Nielsen, adanın kendi kaderini tayin hakkını vurgulayarak, "Geleceğimizi kendimiz belirleyeceğiz," dedi. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen ise Vali Landry'nin ilhak yorumlarını "tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirdi ve ABD Büyükelçisi Kenneth Howery'yi bakanlığa çağırdı.

Diplomatik gerilimin yanı sıra, Trump yönetimi ekonomik baskı araçlarını da devreye soktu. ABD yönetimi, Grönland'ın zengin doğal kaynak potansiyeli ve nadir toprak elementleri açısından taşıdığı önemi göz önünde bulundurarak, Danimarka enerji şirketi Orsted'in de dahil olduğu beş büyük açık deniz rüzgar enerjisi projesi için verilen lisansları askıya aldı. Bu eylem, ABD'nin bölgesel çıkarlarını zorlamak için çok yönlü bir strateji izlediğini işaret ediyor.

Avrupa Birliği, Danimarka'ya tam dayanışma gösterdi. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, toprak bütünlüğü ve egemenliğin uluslararası hukukun temel ilkeleri olduğunu belirterek, AB'nin Danimarka ve Grönland halkıyla tam dayanışma içinde olduğunu ifade etti. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise statü değişikliğine yalnızca Grönlandlıların ve Danimarkalıların karar verebileceğini ekledi.

İstatistiksel veriler, jeopolitik çekişmenin arka planını aydınlatıyor; Grönland'ın nüfusu Ocak 2025 itibarıyla yaklaşık 57.000 civarındadır. Ocak 2025'te yapılan anketler, Grönland sakinlerinin büyük çoğunluğunun Danimarka'dan bağımsızlığı arzuladığını, ancak ABD'nin bir parçası olma fikrine karşı çıktığını gösteriyor. Bu durum, ABD'nin ulusal güvenlik argümanıyla sunduğu çözümün, yerel halkın geleceğe dair tercihleriyle çeliştiğini ortaya koyuyor. Bu olaylar silsilesi, Arktik'in eriyen buzullarla açığa çıkan yeni ticaret yolları ve kritik madenler nedeniyle küresel güçler için nasıl bir rekabet alanına dönüştüğünü ve uluslararası hukukun sınırlarının nasıl zorlandığını gözler önüne seriyor.