Moldavië voltooit uittreding uit het GOS en bekrachtigt geopolitieke wending naar de EU

Op 2 april 2026 heeft het parlement van de Republiek Moldavië de definitieve beslissing goedgekeurd om de organisatie van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) te verlaten. Deze stap, die formeel werd ingeleid door het ministerie van Buitenlandse Zaken, markeert het juridische sluitstuk van een jarenlange strategische heroriëntatie waarbij Chisinau zich steeds nadrukkelijker op de Europese Unie richt. De beleidswijziging wordt gezien als een fundamentele breuk met het post-Sovjetverleden van de natie.

De uittreding werd geformaliseerd door president Maia Sandu, die de decreten ondertekende voor de opzegging van de cruciale oprichtingsdocumenten uit 1991 en het GOS-statuut van 1993. Sinds de publicatie in het Staatsblad op 8 april 2026 zijn deze opzeggingen officieel van kracht. De stemming in het parlement verliep eenstemmig met 60 stemmen voor. Hiermee zet Sandu haar koers voort die zij sinds haar verkiezing in 2020 vaart; zij bleef consequent weg bij topontmoetingen en had begin 2026 al 71 van de 283 verdragen binnen het GOS-kader opgezegd.

Vanuit de Moldavische hoofdstad wordt deze breuk gezien als een onvermijdelijk gevolg van de Russische agressie tegen Oekraïne en de voortdurende aanwezigheid van Russische militairen in de regio Transnistrië. De regering stelt dat de Russische Federatie de kernprincipes van het GOS, zoals de onaantastbaarheid van grenzen en territoriale integriteit, stelselmatig heeft geschonden. Hierdoor is de geloofwaardigheid van de organisatie als stabiliteitsfactor in de regio volgens Chisinau volledig weggevallen.

Ook economische motieven wegen zwaar in de besluitvorming. Cijfers uit 2025 tonen aan dat de export naar GOS-landen nog slechts 5,9% van het totaal bedroeg, terwijl de Europese Unie met 67,5% de dominante handelspartner is geworden. Bovendien levert de uittreding een directe financiële besparing op: door het stopzetten van de lidmaatschapsgelden aan het GOS bespaart het land jaarlijks naar schatting 3,1 miljoen Moldavische leu, wat neerkomt op circa 185.000 dollar.

De binnenlandse reacties zijn echter verdeeld. Terwijl de Partij van Communisten de stap bestempelt als "catastrofaal" en waarschuwt voor economische schade en het verlies van werkgelegenheid voor Moldaviërs in de regio, noemt Oekraïne het besluit een krachtige bevestiging van de soevereiniteit. De stap volgt kort op de periode waarin Moldavië het voorzitterschap bekleedde van het Comité van Ministers van de Raad van Europa, wat de Europese integratieambities van het land internationaal verder heeft onderstreept.

Door het vertrek van Moldavië telt het GOS nu nog slechts acht lidstaten, waaronder Rusland, Kazachstan en Belarus. Moldavië treedt hiermee in de voetsporen van Georgië en Oekraïne, die de organisatie respectievelijk in 2008 en 2018 volledig verlieten. Hiermee komt een formeel einde aan een tijdperk dat in 1991 begon bij de oprichting van het bondgenootschap, terwijl de regio zich verder opdeelt langs nieuwe geopolitieke scheidslijnen.