Zeldzame samenstand van zes planeten verwacht op 28 februari 2026

In de laatste tien dagen van februari 2026 staat astronomen en sterrenkijkers een bijzonder schouwspel te wachten: een zeldzame visuele samenkomst van zes grote planeten uit ons zonnestelsel. Dit astronomische fenomeen, dat in de volksmond een 'planetaire parade' wordt genoemd, brengt Mercurius, Venus, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus samen aan het firmament. Hoewel de specifieke configuratie op zaterdag 28 februari 2026 haar hoogtepunt bereikt, blijft het schouwspel gedurende enkele dagen rond deze datum zichtbaar voor het publiek. Een opvallend kenmerk van deze uitlijning is dat deze in de vroege avonduren te bewonderen is, wat een groot voordeel is ten opzichte van eerdere gebeurtenissen die vaak een observatie in de vroege ochtenduren vereisten.

Voor de beste observatie moeten liefhebbers ongeveer 30 minuten na de lokale zonsondergang hun blik richten op de lage westelijke horizon. Een onbewolkte hemel en een vrij uitzicht zonder obstakels zijn cruciaal voor een succesvolle waarneming van dit kosmische evenement. Van de zes deelnemende planeten zullen er vier — Venus (die als helderste object zal schitteren), Jupiter, Saturnus en Mercurius — met het blote oog waarneembaar zijn. Het spotten van Mercurius kan echter een uitdaging vormen vanwege de nabijheid van de avondschemering, waardoor er slechts een kort tijdsbestek is om deze planeet te identificeren. Voor het waarnemen van de verre planeten Uranus en Neptunus is het gebruik van optische hulpmiddelen, zoals een verrekijker of een kleine telescoop, nagenoeg onvermijdelijk.

Een extra visueel element wordt aan het spektakel toegevoegd door de aanwezigheid van een bijna volle maan, die voor ongeveer 90 tot 92 procent verlicht zal zijn. Tijdens het hoogtepunt van de gebeurtenis zal de maan zich in de directe nabijheid van de reuzenplaneet Jupiter bevinden. Deze specifieke samenstand van zes planeten volgt op een parade van zeven planeten die in februari 2025 werd geregistreerd. Mars schittert ditmaal door afwezigheid in deze groep, aangezien de rode planeet zich in februari 2026 aan de tegenovergestelde zijde van de zon bevindt. Het is belangrijk om te onthouden dat deze uitlijning puur een optisch effect is; de planeten bevinden zich in werkelijkheid op enorme afstanden van elkaar, maar lijken vanaf de aarde op één lijn te staan langs het vlak van de ecliptica.

De volgorde van deze planetaire processie loopt van west naar oost, beginnend bij Venus, gevolgd door Mercurius, Saturnus, Neptunus, Uranus en eindigend bij Jupiter. Een bijzonder zeldzaam moment vindt plaats op 7 maart, wanneer Venus, Saturnus en Neptunus een zeer nauwe visuele conjunctie vormen aan de westelijke hemel. Een dergelijke dichte nadering tussen Saturnus en Neptunus zal zich pas weer in het jaar 2132 herhalen. De eerstvolgende grote uitlijning waarbij alle zeven zichtbare planeten (inclusief Mars) betrokken zijn, wordt pas begin 2034 verwacht. Astronoom Greg Brown van de Koninklijke Sterrenwacht van Greenwich merkt op dat groepen van drie tot vijf planeten regelmatig voorkomen, maar dat de zeldzaamheid exponentieel toeneemt naarmate er meer hemellichamen bij betrokken zijn. De exacte piekmomenten kunnen per regio verschillen: in steden als New York en Tokio is de zichtbaarheid optimaal op 28 februari, terwijl waarnemers in Londen en Berlijn hun beste kansen hebben op 1 maart.

Voor degenen die de hemel afspeuren, is het nuttig om te weten dat planeten, in tegenstelling tot sterren, een stabiel en niet-flikkerend licht uitstralen. Naast de esthetische waarde hebben dergelijke uitlijningen ook praktische wetenschappelijke betekenis voor het verifiëren van orbitale modellen en het berekenen van zwaartekrachtmanoeuvres voor toekomstige ruimtemissies. De vermelding van de Franse astronaut Sophie Adenot, die betrokken is bij de Artemis II- en Crew-12-missies, onderstreept de voortdurende relevantie van de ruimtevaart in de context van de huidige kosmische programma's. Deze planetaire parade biedt zowel de amateur-astronoom als de professionele wetenschapper een unieke kans om de dynamiek van ons zonnestelsel in actie te zien.